00:00Ang puso, pulso at puso daw ng isang bayan, mararamdaman sa kanilang palengke.
00:12Sa tapat ng Cogon Public Market sa Cagayan de Oro City, si Mary Jane babad na babad na raw sa katitinda ng prutas na ito.
00:21Baka pwede mo naman daw bilhin.
00:24Ah, chupa-chupa prut, sir.
00:26Hoy, ano raw?
00:28Ang sarap ng chupa-chupa.
00:29Pag-inunguya ko yung chupa-chupa, creamy siya at saka malambot.
00:32First time ko po makatikim ng chupa-chupa.
00:34Kapag natikma ngayon mong tigilan.
00:36Bago pa kayo ma-eskandalo, ang inilala ko ni Mary Jane, ang prutas na ito na pabilog at may makapal na tangkay.
00:45Kulay brown ang balat at matingkat na kahel o dilaw naman ang laman.
00:50Ito raw ang sapote.
00:52Hindi nga lang kalasa at kakulay.
00:55Nung kulay brown na parang tsokolate.
00:58Pero ang tawag daw dito, nang nakararami rito, medyo bastos.
01:03Chupa-chupa prut, sir.
01:05Bakit naman kasi ganon ang tawag niyo sa prutas na ito, Mary Jane?
01:10Ang kahulugan ng chupa-prut, sabi saya, sip-sip.
01:15Para raumatik man, ang napakatamis nitong katas at laman, kailangan daw itong sip-sipin ng sip-sipin ng sip-sipin.
01:25Ang tinda ni Mary Jane nagmula pa raw sa bayan ng Manolo Fortich sa Bukidnon.
01:34At para masigurong matamis, si Mary Jane may tip.
01:38Kung malambot na siya, hindi na yan matamis, over-ripe na yan.
01:42Iganon mo lang, yan o, pwede na, i-ganon.
01:49Yung matigas, pwede yung gabita ng kutselyo.
01:52Pag matigas, iganyan lang, dalawang hiwa.
01:54Na i-bibenta raw ito ng 120 pesos kada kilo.
01:59Hindi lang daw masarap, masustansya rin.
02:03Parang mangga at saka papaya.
02:05Mawala ang mga ano namin, mga sakit namin.
02:08Ang chupa-chupa ay mayaman sa fiber.
02:11At ito rin ay nagtataglay ng vitamin A.
02:14At meron din siyang carotene, orange pigment siya, na nagtataglay ng antioxidant.
02:18Tuwing tabo o market day naman ng bayan ng kalapis sa buhol,
02:27dagsa ang mga mamimili sa sulok na ito ng kanilang pamilihang bayan
02:33para makabili ng isang klase ng merienda na dito lang daw matitikman.
02:38Saging na iprinito sa pulang asukal, versyon nila ng banana queue.
02:44Hindi kasi ito tinutuhog sa barbecue stick, kundi hiniwa-hiwa ng manipis.
02:51At i-binibenta na parang pamaypay o kwintas.
02:56Ang tawag nila rito, tinunlog.
03:00Lamak!
03:01Iisa na lang daw ang gumagawa at nagbibenta nito sa buong kalapi.
03:08Si Indang.
03:08Noon po ma'am, marami nang gumagawa nitong tinunglog.
03:13Hindi man sila nakapatuloy kasi mahirap to eh.
03:16Ang gamit ni Indang na saging sa pagluluto nito,
03:20hindi sa ba, kundi yung tinatawag nilang sarabia.
03:24Nindo to nga saging kay uga.
03:27Naiuban saging kay malagkit man.
03:30Tubigo nun ba?
03:31Hiniwa ito ng manipis.
03:35Para pantay ang gayat, gumagamit si Indang ng slicer.
03:39Itinusok sa stick na galing sa puno ng buli o palm tree.
04:00Katuwang ni Indang sa paggawa ng tinunlog ang kanyang mister.
04:05Pagkatapos, binagsama-sama para makabuo ng korteng pamaypay.
04:14Kayo nga nira, lahat magtanawon.
04:18Manang, ipur magpamaypay.
04:21Easy na lansan niya ang mga ito.
04:23Gamit ang steel matting screen.
04:26Kapatid ko, naggamaan niya.
04:29Sa isang lagayan, naghalo naman siya ng tubig at pulang asukal.
04:34Inalagay ko sa kaldero.
04:37Sunod na pinakuluan ang mixture.
04:43Pagkakulo, sunod ng inilubog ang isinalansang mga saging.
04:52Mag-stake na ang kuwan, ang kamay.
04:54Kailangan, tanggalo ni, init pa.
05:05Kayo kung, kung ano, dinainit, magtigas na matanggal.
05:10Ang tinunlog, 20 pesos kada stick.
05:18Mula sa glasang, bananatyo.
05:20Ang kalahayaan sa ako, kay humok, kagulanatyo, kaya kaya krispian.
05:25Si Indang, tatlong dekada na raw nagluluto nito.
05:28Nung bata pa ako, nakatira po ako sa aking mga lolo tsaka lula.
05:33Itong negosyo na to, galing pa to sa kanila.
05:36Bala ko po, ipamana sa anak ko na babae.
05:38Dito pa rin sa buhol, sa bayan naman ng inabangga,
05:45ibinabagsak ang samutsaring lamang dagat, fresh from the sea.
05:51Pero sa dinamirami raw ng mabibili rito,
05:55ito ang patok sa mga suki ni Emiliana.
05:59Pwede kasing pang matagalang ulam o sausawan.
06:03Mga nakapalangganang bagoong na kung tawagin nila rito, ginamos.
06:08Ang ginamos ng mga tigabuhol, gawa raw sa isang klase ng dilis
06:15na kung tawagin, Bulinaw.
06:17Kada Merkulis nga adlaw, mokumpra kong naikinsikataro, kinsikabalde nga na.
06:23Ang mga ibinabagsak na supply ng Bulinaw, iniimbak muna ni Emilia sa kanilang garahe.
06:29Siguro nga dili siya malangawan mo ng butang ako sa plastik, sirado na siya.
06:40Magdugang tag-asin ani kay kulang asin siya.
06:44Mga niatong punan para dili madaot.
06:46Mulungtan na siya o dugay.
06:48Uusahang to sa duha kabuan.
06:49Ang benta niya sa Bulinaw, mula 20 hanggang 100 pesos.
07:01Mantika, bawang o ahos.
07:04Ang ginamos na Bulinaw, masarap daw igisa.
07:08Ilonod ang ato ang ginamos.
07:11Halo-halo lang.
07:12Pag kinain mo po yung isda, wala po siyang tusok.
07:20Tsaka napakalamot din.
07:22Ang uban, may ngon nga ginamos o naara ka ng baho.
07:24Sa akong panginabuhi, sa ginamos nga Bulinaw, nakapahuman ko sa akong tulok ka mga anak o iskwela.
07:31Doha kasi man o usakahit eh.
07:33Nadito, suki! Nadito!
07:35Nalungko!
07:35Sa ingay at kahit sa masangsang na amoy ng palengke, naroon ang sipag at hirap ng mga nagtitinda.
07:45Namak!
07:46Sa kanilang mga kamay, nakasalalay ang iluluto ni nanay para sa mga pagkain ni nana at ipinasa ng mga henerasyon.
07:59Dahil ang palengke ang puso at pusina ng bawat bayan.
08:05Thank you for watching mga kapuso!
08:10Kung nagustuhan niyo po ang videong ito, subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
08:16And don't forget to hit the bell button for our latest updates.
Comments