00:00Ako, napakalaga na ating pag-uusapan ngayon.
00:01Focus!
00:02Oh yes, dahil for sure relate na relate kayo sa pag-uusapan natin,
00:05lalo na kung ang mga anak ninyo ay mahilig sa social media.
00:09Nak, hindi maabala no.
00:10Ito po, kahapo ay naprubahan ng Senado sa ikatlo at huling pagbasa
00:14ang panukalang social media ban sa mga menor de edad.
00:19Sa panukalang batas po,
00:20pagbabawalan ng mga minor sa pag-access ng online platforms.
00:24Kasama na rito ang paggamit at pagkakaroon ng social media.
00:27Ano nga ba epekto ng social media sa mga kabataan?
00:31Yan po ang pag-uusapan natin kasamang physician and integrative psychologist,
00:35Dr. Pauline Kimson.
00:38Ayan.
00:38Good morning, daw.
00:39Kimson, good morning po.
00:40Maganda umaga po sa inyong lahat.
00:41Dok, ito para mas malinaw po,
00:44yung social media ban for minors.
00:47Alam na natin kung yung pinanggagalingan nito.
00:50Sunod-sunod po kasi naging school violence sa atin.
00:52Yes, opo.
00:53At unang-una po ba, in general, masisisi itong epekto ng social media sa mga bata?
01:00May pros and cons po ba ito, Doc?
01:02Meron po.
01:03Kasi ang social media per se ay hindi masama o mabuti.
01:07Parang pera.
01:08Hindi naman masama o mabuti.
01:09Depende sa paggamit natin.
01:12Simbawa, gamitin mo siya sa pag-aaral,
01:14gamitin mo siya, makonect sa mga kaibigan mo,
01:17mga mahal mo sa buhay,
01:18then it's very helpful.
01:19Pero kung gagamitin mo, magsustrol ka,
01:23tapos hindi safe yung mga taong kausap mo,
01:25o nakukumpara mo iba sa mga perfect na buhay nila,
01:29o kaya may mga influensya na negative na nababasa mo,
01:33maaaring makapag-cause ng anxiety at depression sa mga bata.
01:38Pero itong total ban sa minority edad?
01:42Oo nga, yun yung concern, yung total.
01:45Kasi po, paano yung, kung kailangan nilang,
01:50kung yun yung paraan ng mga bata,
01:53makipagkaibigan.
01:54Pero I guess other people would say naman,
01:57na parang nung mga bata naman tayo,
01:59nagkaroon pa rin naman tayo ng mga kaibigan,
02:01kahit wala naman din tayong social media.
02:03Actually, totoo naman.
02:04Sa panahon natin noon,
02:06naglalaro tayo sa kalye,
02:08nakikita tayo sa handaan,
02:10o kaya kumakain tayo together.
02:13Ngayon, ang problema,
02:15siguro ang challenge ay,
02:17noong COVID,
02:18natuto ang mga bata to be online,
02:20to be on their gadget,
02:22to be on their computer.
02:23Yun ang paraan na natuto sila
02:25how to connect with others.
02:27So, hindi lang sa pagban,
02:29kundi paano natin sila bibigyan ng alternative.
02:32Yes, kumbaga they'll have to unlearn that.
02:34Yes.
02:34And then embrace itong medyo analog way of making friends.
02:38May epekto rin po ba yung duration?
02:40O gaano katagal ginagamit?
02:42O nakababad yung bata sa gadget niya,
02:45tsaka sa online?
02:46Opo, mahalig ka din po na may boundaries.
02:48Ibig sabihin,
02:51hindi napakatagal na panahon
02:53kasi maaaring,
02:55yung bata,
02:57hindi na siya marunong
02:58mag-disconnect doon sa mga gadget,
03:01ang mga pinapanood,
03:03at naniniwala na siya kahit mali
03:05yung napapanood niya.
03:07Ngayon naman,
03:08ang mahalaga ay matuto siya ulit,
03:10paano ba makipag-usap in person?
03:13Paano kumunik sa mga magulang,
03:15sa mga taong nasa harap niya?
03:17Kasi yun ang napansin ko sa mga bata ngayon,
03:19they don't know how to look each other in the eyes na
03:23alam lang nila sa gadget.
03:26And aside,
03:27instead of just
03:28gaano katagal ba siya,
03:30ano bang ginagawa niya?
03:31Sino ba ang kinakausap niya?
03:34Safe ba yung mga person
03:35o yung mga model na
03:37ginagaya niya?
03:38Siguro yung isang mahalagang
03:39tignan din,
03:41paano as parents,
03:44ma-protectionan ko,
03:45ano ba yun?
03:46Kasi pag nabuksan na yung gadget,
03:48ano na yan eh?
03:49Yung access.
03:50So, ma-check ko kung
03:52ano ba yung pinapasok nilang mga...
03:54Opo, kaya importante rin,
03:56yung iba pong mga
03:56apps or gadgets,
03:58meron pong parental control
04:00na tinatawag.
04:01But aside from just controlling it,
04:04o bawal to bawal yan,
04:05akin ang phone,
04:06pakita ng nilalagay mo,
04:07is maramdaman ng bata na
04:10kahit anong nakita niya,
04:12halimbawa may nakakatakot na nangyari,
04:14o merong hindi safe na person,
04:17hindi siya mag-atubili na ikwento.
04:19Dahil hindi siya i-judge-judge.
04:21So, ibig sabihin,
04:22libre siya para sabihin,
04:24Mami, Daddy, Nanay, Tatay,
04:26parang hindi ako comfortable,
04:28parang may hindi magandang nangyayari,
04:30parang hindi ko gusto yung kausap ko,
04:32parang nabubuli ako,
04:34or hindi tama yung nangyayari.
04:36Kung merong open communication,
04:39yung bata will feel safe to come home
04:41and talk about it.
04:42Yung pa rin talaga yung basic,
04:43keeping the family close together.
04:46Ito, hanggang di pa po na isa sa batas ito,
04:49so, bigyan natin ng gabay yung mga magulang,
04:51paano nila,
04:52ika nga,
04:53mabibigyan ng mas,
04:54yung tinawag nyo nga po,
04:55responsible, no?
04:56Na access sa social media.
04:58Sa mga magulang,
05:00in-encourage ko po kayo na,
05:02hindi lang basta bantayan ang bata,
05:05o bawalan,
05:05o five minutes lang,
05:06o tama na yan,
05:07kundi,
05:08anak,
05:09gusto kong malaman mo,
05:11na kung ano man ang nangyayari sa'yo,
05:13andito ko para makinig sa'yo,
05:16tanggapin ka,
05:16mahalin ka,
05:17at parati mong pwedeng sabihin sa akin,
05:20at sama-sama tayo matuto,
05:22ano bang mga paraan?
05:24Labas tayo,
05:25magkwentuhan tayo,
05:26maglakad tayo sa nature,
05:28magsayaw tayo,
05:29kumanta tayo,
05:30magkita-kita tayo,
05:31para ngayon naghihilom din
05:33ang relationship ng pamilya.
05:35Hindi lang focus sa,
05:36masama yan,
05:37bawal yan,
05:37kundi,
05:38or magaling yan,
05:39okay yan,
05:40kundi,
05:41ano ba yung nakakapagpasayat sa'yo talaga?
05:43Ano ba yung kailangan mo sa akin talaga?
05:45Parang ibang napalitan na kasi yan
05:47ng social media nga,
05:49pati sa mga resort,
05:50makikita mo,
05:51para tumahimik ang bata,
05:52bibigyan talaga ng ipad,
05:54naging digital yaya ang tawang ako.
05:55At mayaya din yun.
05:56Mayaya din yun.
05:57Mayaya na tao,
05:58mayaya,
05:59parang bakit,
06:00dala-dalawa yung yaya mo.
06:02Lalo lumayo yung magulang siya.
06:04Pero pag nakita nila na,
06:06pagkakain,
06:06tatawagin,
06:07sige anak,
06:08lahat tayo,
06:09wala muna ng computer,
06:10walang phone.
06:10Oo nga,
06:11may iba gano'n.
06:11Kasi kahit sabihin natin,
06:12kung tayo mismo,
06:13hindi tayo nakika-engage
06:15at tayo ay nasa computer
06:16o nagda sa cellphone
06:17habang nagkumakain,
06:19then hindi rin nila,
06:20they will copy what we're doing.
06:23Not what we're seeing.
06:23Yan din yung naisip ko,
06:25parang tayo din mga magulang,
06:27kailangan tingnan din natin
06:27yung mga sarili natin.
06:28Kung ano yung sarili natin,
06:30habits din, no?
06:31Kasi ang dali para sa atin,
06:32tigilan yun.
06:33Pero kami bawal pagsabian.
06:34Sino magsasabi sa amin?
06:36Exactly.
06:36Sa ngayon,
06:36meron din mga kabataan,
06:37sila mismo nga pala yung vlogger
06:39or yung online creator.
06:40Iba, online seller pa.
06:42Ano naman po tingin nyo
06:43sa mga gano'ng activities
06:44ng mga kabataan online?
06:46Magagusto lang naman kumita.
06:47Oo.
06:48Actually,
06:49if it is really helping,
06:51kung sila yung tumataguyod
06:52sa pamilya natin,
06:53diba?
06:53May mga iba sila
06:54ang income earner,
06:56as long as they also
06:58still have time
06:59for play,
07:00for taking care of themselves,
07:02at saka,
07:04syempre,
07:05hindi naman natin
07:06mapagbabawalan
07:07kung entrepreneurship
07:08at maganda naman
07:09ang idudulod
07:11sa sarili at sa pamilya.
07:12Kaya sayang
07:13kung papano
07:14biglang bawal.
07:16Mahirap din.
07:16So sa ngayon po ba,
07:18itong ang pinag-usapan
07:19na social media ban
07:20sa mga kabataan
07:21ay nakakatulong po ito
07:22o kailangan
07:23mabalansi talaga ito?
07:25Sa akin kasi sa buhay,
07:26it's all about
07:27harmony and balance.
07:28Okay.
07:29Hindi natin gustong
07:30paglabanin ng isa't isa,
07:32kundi magbuklud-buklud tayo
07:33at humanap ng paraan
07:35na magtulungan.
07:36Anong makakatulong
07:37sa ating kabataan?
07:38Anong makakatulong
07:39sa ating pamilya?
07:41So,
07:42instead of just
07:43ban or no ban,
07:44how can we help
07:46the children
07:47and our families
07:48to communicate well,
07:50to connect well,
07:51na maramdaman na
07:53okay tayo
07:54no matter what
07:55we're going through.
07:56Pwede tayong mag-usap,
07:58pwede tayong mag-connect sa isa't.
07:59Kasi minsan,
08:00yung ganyang hinahanap po nyo,
08:02Dok eh,
08:03nakikita nila
08:03sa maling website eh.
08:05Opo.
08:06So,
08:07syempre,
08:08ang importante,
08:09binabantayan din natin.
08:11Binibigyan natin
08:11ng panahon.
08:12Kasi,
08:12kung hindi natin tatanungin,
08:14hindi rin natin
08:15mamamonitor,
08:16minsan yung mga bata,
08:17confused sila
08:18sino ba ang
08:19susundan ko?
08:20Sino ba ang totoo?
08:22Alin ba yung tama?
08:23Alin ang mali?
08:24As parents,
08:26as grandparents,
08:27mga nakakatanda,
08:28tayo pa rin
08:29ang kailangan gumabay
08:30at tumulong sa kanilang
08:31maintindihan
08:32ano ang tama at mali?
08:34Ano ang mabuting gawin?
08:36At paano tayo
08:37mag-relate,
08:38mag-communicate sa isa't.
08:39O, syempre, Dok,
08:39yan yung ideal.
08:41Pero I think that's why
08:42may ganitong response is,
08:43alam naman natin
08:44na hindi yan yung ideal situation
08:45sa lahat ng mga pamilya
08:47sa pamilya.
08:47Kaya,
08:47kaya naintindihan ko,
08:48syempre,
08:49ang legislation,
08:49gusto nila
08:51out of concern
08:52sa mga bata.
08:53At the same time,
08:55with responsibility
08:56about how do we implement it
08:58and how we integrate it
09:00so that may alternative ba?
09:03May support ba?
09:04Ayan.
09:04Maraming salamat po,
09:05Doktor Pauline Kimson,
09:06physician at isang
09:07integrative psychologist
09:09sa mga,
09:11isinare niyo po sa amin
09:12at makatulong sa ating
09:13mga magulang
09:13na nanonood po ngayon.
09:15Pagbabalik po,
09:16unang hirin.
09:22Ikaw,
09:23hindi ka pa nakasubscribe
09:24sa GMA Public Affairs
09:25YouTube channel?
09:26Bakit?
09:27Mag-subscribe ka na,
09:28dali na,
09:29para laging una ka
09:30sa mga latest kwento
09:31at balita.
09:32I-follow mo na rin
09:33ang official social media pages
09:34ng unang hirit.
09:36Salamat ka, puso.
