Skip to playerSkip to main content
  • 4 weeks ago
Alamin: Kahalagahan sa pag-unawa sa suicide

For more news, visit:
►https://www.ptvnews.ph/

Subscribe to our DailyMotion Channel:
►http://www.dailymotion.com/peoples-television-incorporated

Subscribe to our YouTube channel:
►http://www.youtube.com/ptvphilippines

Like our Facebook pages:
►PTV: http://facebook.com/PTVph
►Rise and Shine Pilipinas: https://www.facebook.com/riseandshinepilipinas

Follow us on Twitter:
►http://twitter.com/PTVph

Follow us on Instagram:
►https://www.instagram.com/ptvph

Watch our livestream on:
►http://ptvnews.ph/livestream/
►https://www.dailymotion.com/PTVPhilippines

Watch our News Programs, every Mondays to Fridays

Rise and Shine Pilipinas - 6:00 - 8:00 am
PTV Sports - 8:00 - 9:00 am
Bagong Pilipinas Ngayon - 12:00 - 1:00 pm
Sentro Balita - 1:00 pm - 2:00 pm
Ulat Bayan - 6:00 pm - 7:00 pm
PTV News Tonight - 9:00 pm - 10:00 pm

Saturday & Sunday:
Sentro Balita Weekend - 1:00 - 1:30 pm
Ulat Bayan Weekend - 6:00 pm - 7:00 pm

Category

🗞
News
Transcript
00:00...sa araw-araw na buhay.
00:01Hindi lang physical na kalusugan ang dapat natin iniingatan.
00:05Mahalaga rin ang ating mental health dahil may malaking efekto ito sa ating buhay.
00:09Pero kahit mahalaga na pag-usapan ng mental health,
00:12marami pa rin ang nag-aatubiling magbahagi ng kanilang nararamdaman.
00:16Yes, Profi.
00:17Kaya sa paggunitaan natin ng World Suicide Prevention Day ngayong araw,
00:21pag-uusapan po natin kung paano natin mababago ang paraan ng pagtingin tungkol dito.
00:28So, makakasama natin ngayon si Dr. Joe Namay Perez-Riparilla.
00:32Good morning, Doc.
00:33And welcome po ulit sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:36Good morning, Ma'am Leslie, Profi, at sa lahat ng mga nanonood ng Rise and Shine, Pilipinas.
00:41Well, first of all, of course, maraming salamat, Doktora,
00:44dahil kasama ka namin sa six years namin dito sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:48Happy anniversary in advance.
00:50Yes. I'll see you tomorrow, Dapak.
00:52Yes, of course.
00:53Pero syempre, going to our discussion for today,
00:55Bago tayo magsimula, naislama po natin, ipaalala sa ating mga nanonood
00:58na pag-uusapan po natin ngayon na isang sensitibo
01:01at makalagang paksa tungkol sa suicide prevention.
01:04Sana'y makatulong ang ating pag-uusap para mas maunawan po natin ito.
01:08Yes.
01:09Correct.
01:10Doktok, ngayong World Suicide Prevention Day,
01:13ang tema po natin ay changing the narrative on suicide.
01:17Ano po ba yung nais nating baguhin sa paraan ng pag-uusap natin tungkol sa suicide?
01:22Kasi kahit sa pamilya, medyo ito ay parang iniiwasan pa rin.
01:27Oh, oh.
01:28O, kung baga parang ayaw nilang pag-uusapan.
01:30Kasi for them, parang hindi pa rin tanggap masyado eh.
01:34Correct, correct.
01:35Tama yun, Ma'am Leslie Proffin, no?
01:37Kasi up to now, meron pa rin tabu, no?
01:39Parang it's other stigma, negative perceptions about mental health in fact,
01:44in general, and stigma, or suicide in particular.
01:47So, ito kasi, our theme for this year, tama yung sinabi niyo, Ma'am, no?
01:52Start natin yung conversations.
01:54Na sana ang conversations mag-shift ang ating focus from a culture dati.
01:59Sana na tayo ay tahimik sa ilan tayo about mental health conditions, concerns,
02:05especially suicide, self-harm.
02:07Sana ngayon ay mag-shift ang ating focus to having open conversations.
02:12Pag-usapan nito na walang judgment, at open lang, no?
02:16And there is that correction also sa mga misperceptions on suicide.
02:21For example, sinasabi nila sometimes na, hmm, weak kasi yan siya.
02:25Kaya siya may mga naiisip na self-harm or suicide,
02:29or halimbawa, kulang sa pananalangin, or yung iba, arte-arte lamang, napapapansin.
02:35So, let's correct all of these misconceptions.
02:39Kasi, ang mangyayari kasi kung nagpapatuloy,
02:42itong mga negative, no, na perceptions about mental health, seeking help,
02:47ay napapatagal, no?
02:48Ang kanilang pag-seek help, or it may lead to complications, or other...
02:53Tsaka ba kanina talaga humingi ng tulog?
02:55Yes, oo, correct.
02:56It stops them from seeking yung appropriate mental health, na help sana nila.
03:02And of course, yun din, no?
03:04Dati kasi, kaya maganda na pag-usapan ito,
03:07individual ang tingin natin pag may pinagdadaanan ng isang tao.
03:12Individualistic siya.
03:13But now, hopefully, with our conversations,
03:15ang focus is hindi lang siya sa individual,
03:18kundi collective siya, eh.
03:20It needs a collective action.
03:21Hindi lang sa individual, but pati yung kanyang pamilya.
03:24Paano ang support ng community,
03:26ng school, para sa ating mga bata,
03:28sa mga students, government,
03:30sa mga workplaces,
03:32how can managers support their employees?
03:35And of course,
03:36a whole of a nation approach siya dapat
03:38with mga policies for mental health supports.
03:42Okay.
03:43Doc, with this discussion,
03:45of course, you've mentioned there's still stigma,
03:48and tayo gusto natin makatulong, no?
03:50Yes, of course.
03:51May signs ba?
03:52Mm-hmm.
03:53May sinyalis?
03:54Correct, correct.
03:55Yeah.
03:55So, pwede natin siyang i-group into tatlo.
03:58Okay.
03:58Physical.
03:59Ano ba yung physical?
04:00May mga pagbabago na, no?
04:02For example, mapapansin natin,
04:04kulang na sa energy.
04:05Okay.
04:05Kung dati, sociable yung isang individual.
04:08Ngayon ay socially withdrawn.
04:10Laging isolated.
04:11Then, tahimik.
04:12Kung dati may mga interest pa siya
04:14sa mga hobbies, activities,
04:16biglang nawala.
04:16Biglang napapansin natin,
04:18but parang may mga changes in behavior as well.
04:20No, not just physical behavior.
04:22Kasama yun.
04:23Or, pati sa kanilang verbal.
04:25Okay.
04:25Maaaring yung iba,
04:27lalo na kung sila,
04:28hindi makapag-express
04:29ng kanilang nararamdaman.
04:30Pinopost nila online, no?
04:32Okay.
04:32Yung kanilang mga sa loobin.
04:34Kaya bawa,
04:35I just want to end it all.
04:36Or, feeling ko wala nang way out.
04:38Or, mga gano'n.
04:39So, kailangan very vigilant tayo
04:41sa pag-masin or pag-hear, no?
04:44Kaya, listening, in fact,
04:45is very important.
04:46Sa mga verbal cues.
04:48But there are some people
04:49na parang don't possess
04:51those kinds of signs.
04:53They're very high-functional,
04:54but they're also prone to having this.
04:56Yes.
04:57Kasi, kailangan maalala natin, Prof. T,
05:00na may kanya-kanya mga vulnerabilities
05:02ang individual
05:04and may mga specific risk factors also.
05:06May considerations pa rin do.
05:07O, may mga risk factors.
05:08Again, kitingnan natin
05:09ang isang suicide
05:10or self-harm na behavior.
05:12Holistic siya.
05:14So, it's really about
05:15the biological, psychological.
05:17Baka may tight na functional sila,
05:18but maaaring may mga underlying.
05:21Na, nang mga trauma,
05:23mga poor ang kanilang coping skills,
05:26for example,
05:27on how to manage stress, anxiety.
05:30So, kailangan ang focus also ngayon
05:32not just the diagnosis,
05:34but sana focus din tayo,
05:36changing the narrative,
05:38and sana focusing on hope.
05:40Na, kahit na may mga pinagdadaanan tayo,
05:42mayroon tayong mga capacity
05:44to be strong or to be resilient.
05:46So, may pag-asa lagi.
05:48So, paano kapag kunyari nakita namin
05:51yung mga signs na to?
05:52Siyempre, alam naman namin,
05:54hindi namin siya pwedeng basta-basta,
05:56o ganito, ganyan,
05:57ang pwede mong gawin.
05:58So, ano pwede namin sabihin sa kanila?
06:01Number one, Ma'am Leslie,
06:03kailangan, ano tayo,
06:04empathy, na?
06:05Kung tingin natin na may changes na,
06:08yung sinabi natin kayo na,
06:09tulog ng tulog,
06:10kulang sa tulog,
06:10ulang ganang kumain,
06:11kain ng kain,
06:12or mga, yun,
06:13biglang socially withdrawn,
06:14isolated,
06:14maganda na,
06:16kamustahan, na?
06:16Or, how are you?
06:17Or, ano lang natin na,
06:19in a way,
06:19na empathic.
06:20Na, yung,
06:21kailangan ma-feel natin
06:23kung ano yung pinagdadaanan
06:24ng ating kasamahan.
06:25For example,
06:25sa trabaho or sa family,
06:27o parang napabansin ko lately,
06:29hindi ka na sumasama
06:31for lunch.
06:33For example,
06:34kamusta?
06:35So, kamustahan is very important.
06:37And,
06:38kung hindi pa ready
06:39ng isang individual
06:40to talk about it,
06:41kasi sometimes, ha,
06:42kasi nga,
06:43natural yun, eh,
06:44normal feeling nyo
06:45na ayokong makipag-usap muna.
06:48Because of fear of judgment,
06:50baka kasi ma-judge ako,
06:51or,
06:52takot, no,
06:53na ayaw natin to be vulnerable
06:55sa maratang ng iba.
06:56So, let's reassure them.
06:59Oh,
06:59dito lang ako lagi.
07:01Dito lang ako.
07:01If you're ready,
07:02I'm here,
07:03I'm a text message away.
07:05Pwede mo akong tawagan
07:06anytime,
07:06kahit na gabi,
07:07pwede mo akong gisingin.
07:08Ganon.
07:09So,
07:09and of course,
07:10active listening.
07:11Yung listening without judgment
07:13and,
07:14again,
07:15reassurance na kung anytime
07:17na they need assistance
07:18or help,
07:19handa tayong tumulong.
07:21Okay,
07:21when do we say
07:22that we need to go
07:23to a professional help?
07:24Pag ang mga symptoms
07:26na sinabi natin kayo na prof,
07:27na the changes in physical,
07:29emotional,
07:30behavioral,
07:31ay nagiging persistent.
07:32Patuloy siya.
07:33Hindi lang siya yung one time
07:35na pag after,
07:36halimbawa,
07:37merong pangyayari
07:39na source of stress,
07:40pero nakakabangon ka agad,
07:41no?
07:42So,
07:42ito siya persistently,
07:44patuloy,
07:44two weeks.
07:45Ba't kailangan
07:46bantayan talaga natin?
07:48Kasi timeline lang yung
07:49two weeks,
07:49but of course,
07:50kailangan pa rin natin
07:51ikamustahin.
07:52And of course,
07:53pag meron ng pagbabago
07:54sa kanyang performance
07:55or functionality
07:57na tiyatawag.
07:58For example,
07:58kung student ka,
07:59hindi ka na nakapasok sa school,
08:01bumabagsak na ang grades,
08:03or kung sa work,
08:04for example,
08:04hindi na nakapasok
08:05kasi walang energy,
08:07walang gana bumangon,
08:08walang interest,
08:09walang motivation,
08:10or self-care,
08:11hindi na nakakaligo,
08:13hindi na sila
08:14nakaka-toothbrush
08:15or kain
08:16or tulog ng gusto.
08:18And,
08:19of course,
08:20yung pag,
08:21yung sinasabi natin
08:21kay Inan,
08:22kung ang mga supports
08:23ay hindi na medyo
08:24helpful.
08:25Kahit na sinasabi natin
08:26na andito kami,
08:27andito yung family mo,
08:28parang for them,
08:29hopeless na talaga.
08:30Wala nang way out.
08:31Okay.
08:32Panghuli na lang,
08:33Doc,
08:33siguro mensahe na lang po,
08:35para sa mga nakararanas nito
08:36at sa mga pamilya,
08:38baka mayroong mga nakikinig din
08:40na hindi pa nila
08:41kayang i-open up ito.
08:43Yeah.
08:44Tama yun,
08:44Ma'am Leslie,
08:45kasi again,
08:45all of your emotions,
08:47kung tayo ay may mga
08:48pinagdadaanan ngayon
08:49na mabigat,
08:50ito ay totoo,
08:51ito ay valid.
08:52Hindi to sign na tayo
08:53ay weak.
08:54In fact,
08:55we let's seek help.
08:56May mga taong handang
08:58tumulong at makinig.
08:59Huwag matakot
09:00kasi may mga
09:02ano tayo,
09:03help lines,
09:04kung tingin natin
09:04hibula pa tayo
09:05mapagsasabihan.
09:06Sa National Center
09:07for Mental Health,
09:08meron silang crisis hotline
09:101553.
09:11It's available
09:12confidential siya,
09:14private,
09:14any time of the day.
09:15And of course,
09:16know that help
09:18is always available,
09:19kaya it's okay
09:20to ask for help.
09:21Huwag matakot
09:22kasi andito kami,
09:23especially kami po
09:24na mga mental health
09:25professional,
09:26handang tumulong
09:26at makinig
09:27ng walang paghuhusga.
09:29Ayan.
09:30And with that,
09:30maraming salamat po
09:31sa pagbibigay sa amin
09:33ng mga maalaga-informasyon.
09:34Dr. Joan May Perez,
09:36Refereal.
09:36Thank you,
09:37profi.
09:38Thank you so much.
09:38Thank you,
09:38doll.

Recommended