00:00One jet?
00:09One jet.
00:13Three cars.
00:17What happened to your plane?
00:24Why are you leaving on this place?
00:30Dito sa probinsya ng Tanay Rizal, may kakaimang problema pa ang mga jeep ni commuter.
00:47Dahil ang kanilang dadaanan,
00:53humaragas ang ilog.
00:56Nakaba po pag sumasakay kami ng jeep, lalo na po pali.
00:58Yung ilog lumalaki na, kasi hindi mo po alam kung may bato doon.
01:03Napakadelikado po, lalo na po sa mga senior.
01:08Ang jeep na ito, pinilit pa rin suungin ang ilog.
01:11Iroon to namin ang lokasyon kung saan nakula ng video ang trahedya.
01:21Iroon to namin ang lokasyon kung saan nakula ng video ang trahedya.
01:34Namamasyal po kami, may tumatawid na jeep.
01:39Kaya pinanood po namin, binibidyo habang nanonood.
01:42Hindi natin alam kung gano'ng kalalim.
01:45Ilog kasi malabo. Kung may bato ba na malaki sa ilalim.
01:48Sa gilid ng ilog, makikita isang hanging bridge na gawa sa bakal.
01:56Dahil makitid, pwede lang tulakaran ng mga tao o daanan ng mga motor.
02:01Paano naman mga simpleng komuter?
02:03Hirap na hirap pong tumawid yung katulad naming mga mamimili sa tanay
02:07na aano po ng bahay yung aming sasakyan.
02:10Tapos yung mga tao rin po na mamatay sa ano kasi natutungba po yung jeep eh.
02:17Nalulunod.
02:18Sa kagustuhan lang ma'am, sobrang gusto namin magkaroon ng tulay.
02:21Kasi mahira po pag ano.
02:23Lalo pag emergency, hindi kami makatawid agad lalo pag malaking tubig.
02:28Matagal nang hiniling ng mga residente na magkaroon ng maayos na tulay.
02:32Pero hanggang ngayon, hindi pa rin sila napagbibigyan.
02:34Kaya kahit delikado, wala silang choice kundi gamitin ang ilog bilang daan,
02:38pauwi at papunta sa trabaho.
02:40Hinihintay na lang po namin na kung kailan nila ipatayo yung mga tulay na yan.
02:45Kabangha-mangha at kahanga-hanga,
02:48pinusuwan si Lera Community sa interes ng online universe.
02:51Pero bakit nga ba nag-viral ang mga video nito?
02:54Sama niyo akong himayin at alamin ng mga kwento
02:56sa likod ng mga vinyl video at trending topic dito lang sa
03:00Dami mong alam, Kuya Kim.
03:03At dapat kayo rin.
03:05Ingat-ingat din sa mga larong pisikalan
03:07at baka mabagwok, mauntong o sumubsug
03:09nang di nyo inaasahan.
03:11Paguk dito?
03:13Paguktong?
03:14Kumusta na kaya sila ngayon?
03:18Ang wasay-wasay ay isang uri ng shellfish
03:21na pinsa ng mga oyster o talaba.
03:23Tinawag itong wasay-wasay
03:24dahil sa pambihiran nitong hugis
03:26na parang palakol.
03:27Kaway-kaway at maglaway sa pagkain wasay-wasay.
03:32Ang sarap.
03:34Isang jeep ang lakas loob na humarang sa tubig
03:37para makarating sa kamilang gilid ng ilog.
03:39Pero gumewang-gewang ito at tumagilid.
03:42Ba't naman kasi walang tulay dyan?
03:43Kap, patagal na rin o request
03:56ang tulay sa inyong lugar.
03:57Ano na po bang status ng request mo ninyo?
03:59Sinasabi po nyo na another bridge,
04:03na food bridge,
04:04hindi po pwede po doon ngayon
04:07kasi napakalaki po na sakop
04:09ng magagawang bridge kung sakali po.
04:12It would really take us
04:13napakalaking pondo.
04:16Meron kaming alternate road po.
04:18Yung tawagin po ay side cut.
04:20So yun po yung aming road
04:23pagka kami po ay isolated na po
04:25ng mga malaking baha.
04:27Naka-focus po ngayon
04:28yung pong ating side cut
04:30ay yun po ay i-implug na po
04:33dati tingnan pa ng development,
04:35lahat po ng kailangan
04:36para maging lalong safe po
04:38yung daan na yun
04:39para po hindi na po dumaan sa ilog
04:41kung sakali po ay magkaroon uli ng bagyo
04:44at lumaki uli po ang to
04:45ng aming pong ilog.
04:48Sa kasaysayan,
04:50ang tulay ang isa sa pinakamahalag
04:51infrastructure sa anumang community.
04:54Hindi lang ito nagdurugtong
04:55ng dalawang lugar,
04:56nagbubukas din ito
04:57ng akses sa trabaho,
04:59paanalan,
05:00pamilyhan
05:00at servisyong medikal.
05:02Sabi mo,
05:02alam Kuya King.
05:04Balikan naman natin
05:04ang tumagilid na cheek.
05:09Ano ba ang sinapit
05:10ng mga nakasakay dito?
05:13Ako po pala si,
05:14you know,
05:14yuneraya.
05:15Yung driver po dun siya
05:16tumagilid dito sa may ano neto ah.
05:20Hindi ko talaga akalayan
05:20na mga nangyayari.
05:22Napakabilis na pangyayari.
05:23Parang nakikita ko sa video
05:24talaga may batong
05:25kapatunga kaya tumagilid.
05:26Natakot din ako
05:27at gawa nang may mga sakay din ako
05:29mga pahinanting.
05:30Di ko alam kung may nangyayari
05:31sa kanila o wala.
05:32Kapalad namang nakaligtas
05:33sa panganib
05:34ang lahat ng pahinanting
05:35sakay ng jeep.
05:37Ang karga naman ng jeep sa loob,
05:39pabuti na lang
05:39at puro mga paninda.
05:42Tawag po sa amin
05:42ng faktora
05:43at yung pinapapili lang po sa amin.
05:45Yung parang inuutos na po sa amin
05:46na ibili sa bayan.
05:48Ang isang sasakyan
05:49ay natutuba
05:50kapag gawawala
05:51ang tinatawag
05:51na center of gravity
05:53o yung sentro ng bigat.
05:54Kapag ang bigat
05:55ay hindi nakakapuesto
05:56sa nitda ng base
05:57o pundasyon,
05:58mas madali itong bumabagsak.
06:02Sa kaso ng jeep sa video,
06:04mag-aangakarga nito
06:05dahil puro paninda
06:06at halos walang pasahero.
06:08Ang dami mo
06:08ang alam, Kuya King!
06:11Pero mga palindal luna
06:12ng jeep,
06:13inanood
06:14at hindi na napakinabangan.
06:17Binayaran po namin yun.
06:18Maka nasa
06:1920,000 pa rin po.
06:20Kasi madami po na
06:21nabasa.
06:22Saan nyo kinuha, sir,
06:23yung 20,000?
06:24Sa sarili namin
06:25ng ipong.
06:29Ang mga kagaya
06:30ni na kuya rin eh
06:31pilit tumatawid
06:32sa hirap
06:33para sa magandang buhay.
06:35Huwag sanang tangayin
06:36binangagos
06:37ang kanilang pag-asa
06:37at magkaroon na
06:39ng kulay
06:40ang kanilang
06:40rinanais na tulay.
06:44Doble ingat
06:45sa paglalaro ng basketball.
06:49Dahil pisikalal
06:50ang laro dito,
06:51parang mangyari
06:52ang mga garibong
06:52asidente.
06:55Bagok dito,
06:56bagok dun.
06:57Kumusta na kaya sila ngayon?
07:03At paano kaya makakaligtas
07:05sa tiyak na kapahamakan?
07:10Banyari,
07:11nabago ka.
07:12Aray!
07:13Paano reaksyon
07:14sa mukha
07:14ng nabagok na tao?
07:15Lights,
07:16camera,
07:16action!
07:17Siyempre,
07:18mapapikit ka.
07:19Dapos,
07:20punting hilo.
07:22Anong tura ng nahilo?
07:23Bumagsak ang lalaki ito
07:30sa video
07:31matapos siyang saluhin
07:32ang bola
07:32mula sa kanyang
07:34kakampi sa larong
07:34basketball.
07:36Pero sa kanyang
07:37pagbagsak,
07:37pagok
07:38ang inabot niya.
07:41Nakilala namin
07:42ang lalaki sa video
07:43na si Vivian
07:43na ngayon
07:44ay okay na raw.
07:46Hindi ko po
07:47inasaan na
07:48mangyaris
07:48yun sa akin
07:50kasi
07:50ang ganda po
07:51ng laban
07:52dahil
07:53semifinal po.
07:55Hindi agad
07:55nakatayong si Vivian
07:56mula sa pagkabagok.
07:58Yung ulo ko po
07:59may bukol
08:00at sa biwang ko
08:01din
08:02may
08:02mga pasa.
08:04Dahil sa lakas
08:05ng pagbagsak
08:06ko po
08:08nalala ko
08:09sa ospital
08:10malapit lang
08:11dito sa amin.
08:16Sa simple
08:17larong ng basketball
08:17sa kalya naman
08:18napagok si Belmore.
08:20Nang umataki
08:21ang kanyang kalaban
08:22si Belmore
08:22na tumbas
08:23sa kinakatayuan
08:24sa kanauntog
08:25sa solid ground.
08:26Ako po
08:29ay humarang
08:30at lumotensa
08:30sa aking kalaban
08:32para hindi po
08:33makatira
08:34at makashoot.
08:35Tumama po
08:36ang aking ulo
08:37sa simento.
08:38Ako po
08:38ay nahilo.
08:39Nagaramdam din po
08:40ako ng takot
08:41at kabah
08:41dahil hindi ko
08:43inasaan
08:43na mababagop din po.
08:45Alam niyo bang
08:45binubuo ng 22 bones
08:47na magkakabit
08:48ang ulo ng tao
08:49para protektahan
08:49ang utak?
08:50May dalawang main parts
08:51ito.
08:52Ang cranium
08:53para sa brain
08:53at ang facial bones
08:55para sa muka.
08:56Ang skull thickness
08:57naman ay nag-iiba
08:58depende sa sex
08:59at edad.
09:00Mas manipis
09:01sa mga bata
09:01kaya mas delikado.
09:03Kapag nabagok ang ulo
09:04pwede magkaroon
09:05ng mild concussion
09:06kahit walang bukol
09:07o sugat.
09:08Kaya't hindi lahat
09:09ng head injury
09:10may obvious na senyales.
09:12Ang pagkahilo
09:13o dizziness
09:13ay dahil sa temporary
09:14disturbance
09:15sa brain function.
09:16Dami mong alam
09:17Kuya Kim.
09:19Ano ba ang peligro
09:19kinakaharap ng mga taong
09:21nakaranas ng pagkabagok?
09:22Ang pagkabagok
09:23ng ulo
09:24ay delikado
09:24sapagkat
09:25ito'y pwede magdulot
09:26ng intracranial hemorrhage
09:28o pamumuo ng dugo
09:29sa utak.
09:31Ito'y pwede
09:31mag-cause
09:32ng seizure,
09:34herniation
09:35or even worse
09:36pwede mag-cause
09:37ng death.
09:38Kapag nagkaroon po
09:39ng pagkabagok
09:40ang pasyente po
09:41ay dapat dalhin
09:42sa pinakamalapit
09:43na hospital
09:44para magawan po
09:45ng mga imaging
09:46like cranial CT scan
09:47para malaman po
09:48ang extent
09:49ng damage
09:50na nadulot
09:51ng pagkabagok.
09:53Ano na kaya
09:53lagay ni Vivian
09:54at Belmore?
09:56Si Vivian
09:57nakapagpatingin
09:57na sa hospital
09:58at naiuwi pa rin
10:00daw nila
10:00ang kampyonato
10:01sa ligang yun.
10:02Habang si Belmore
10:03naman,
10:04hindi na ro
10:04nakapagkonsulta pa
10:05sa doktor
10:05matapos ang insidente.
10:07Dahil din po
10:08sa kakulangang
10:09financial,
10:10hindi ko na po
10:11siya napatignan.
10:12Maging doble
10:13ingat sa lahat
10:14ng pagkakataon.
10:16Dahil ang anuman sakit
10:16o sintomas
10:17na maramdaman
10:18pagkatapos
10:19mabagok.
10:20Hindi dapat
10:21ipagwalang bahala.
10:22Mas mabuting
10:23agad na magpasuri
10:24para mahanapan
10:24ng dunas
10:25at mawala rin
10:26ang kaba
10:26at pangamba.
10:29Tandaan na mas okay
10:29nang mablock
10:30ang bola
10:31kesa mabagok
10:32ang kulot
10:32sa liga.
10:38Ano to?
10:39Niganting tahong
10:40o dambuhalang talaba?
10:43Kaway-kaway
10:44at maglaway
10:45sa pagkaing
10:45wasay-wasay.
10:46Dahil mahilig ka
10:51sa pagkain,
10:52kumakain ka ng taong?
10:53Yes po.
10:54Dati rin pa
10:55kung seafood exporter.
10:56Seafood exporter?
10:57Gano ka laki
10:58ang taong?
11:00Mga 5...
11:02Mga...
11:035 centimeters.
11:04Yan lang, no?
11:05Nakatikin ka na ba
11:05ng 15 inches na taong?
11:08Sa pag-export ko
11:10siguro wala ka pa
11:11kung ganun.
11:11Wala ka pa
11:12nakikita gano'n?
11:14Dito sa Sabuanga del Sur,
11:15puro palakol daw
11:17ang grado
11:17ng mga bangis
11:18na tuwing luteid.
11:19Pero hindi dahil
11:20pasang-awa
11:21ang huli nila,
11:22kundi dahil
11:23naglilitawan dito
11:24ang mga shellfish
11:24na hugis palakol.
11:26Nakong tawag yan
11:27ay wasay-wasay.
11:29Ang tawag dyan
11:29ay wasay-wasay.
11:31Isang uri ng kamibir
11:32ang hugis sa ibang
11:32palakol o wasay
11:34at nakukuha
11:35sa mabuhang
11:35yung bahagi ng dagat.
11:37Ang tanong,
11:38pasado kaya
11:39ang lasan yan
11:39sa mga residente?
11:41Ang 35 anyos
11:43na si Ernaline.
11:43Ilang beses na raw
11:45minalasakita.
11:47Una na dyan
11:47ang negosyo nilang
11:48baboyan
11:48ng kanyang asawa.
11:50Nagsimula pong
11:51nalugi yung pag-aalaga
11:53namin ng baboy
11:54noong dumating po
11:56yung sakit
11:56na tinatawag na
11:58ESF
12:00or swine fever.
12:02Ang pinuhunan daw nila rito,
12:04naglaho
12:04ng ganun-ganun na lang.
12:05Hello, Blackso!
12:07Yung pagkalugi namin
12:08sa baboy
12:09mga nasa
12:1050,000 lahat.
12:12Ang isa raw
12:13sa mga kinapitan niya
12:14noong mga panahong
12:14nalulugi yung negosyo
12:15ay ang profesyon nila
12:16bilang guro.
12:17Na-enjoy naman ako
12:19kaso nga lang po
12:20ay
12:20yung 2-5
12:22per month lang po
12:23yung sahod.
12:24Pero kapos na kapos daw ito
12:25lalo na may isang taong
12:26gulang pa silang anak.
12:28Kailan kaya sila
12:29sinwerte?
12:30Sa tuwing low tide
12:31sa kanilang lugar,
12:33maraming lokal
12:33ang nakakahuni
12:34ng wasay-wasay
12:35kapag nakasara
12:36para itong palakol
12:37na nakabaon sa buhangin.
12:41Pero kapag binuksan,
12:43perfect puso!
12:45Kaano ito kalaki?
12:46Umaabot lang naman
12:47ang 15 pulgada
12:48o nasa 7 ulit
12:50na mas malaki.
12:51Esang pangkaraniwan
12:51laki ng tahong.
12:53Parang tahong, ano?
12:55Pero ang pagkakaiba niyan.
12:56Bukod sa laki,
12:57sa laman,
12:57lasa at texture din.
12:59Mabuti ang loob
12:59ng wasay-wasay.
13:01Na mas makinis sa tahong,
13:02may tamis sa alat
13:03din itong lasa.
13:04Ang dami mo alam,
13:06Kuya Kim!
13:07Anong klase shellfish
13:08nga ba itong
13:08higanting wasay-wasay?
13:10Ang wasay-wasay
13:11sa Visaya
13:12o kaya baloko
13:13sa Bicol Region
13:14ay isang uri
13:15ng bivalve,
13:17ano?
13:17So,
13:18dalawa ang kanyang shell.
13:19Namili po
13:20yung pinakakarakteristik niya,
13:21masyadong brittle
13:22yung kanyang shell.
13:23Ang common name po
13:24ng wasay-wasay
13:26o baloko
13:27ay pen shell
13:28or razor club.
13:29Kasi po,
13:30pag naaapakan niya
13:30ng mga manging isda
13:32o mga kumukuha nito,
13:35nagkakanda sugat-sugat po
13:36ang kanilang mga paa
13:37kasi sobrang matalim po
13:38ang kanilang shell.
13:40Ayon sa paniniwala
13:41ng ibang kultura,
13:43may taglay daw na swerte
13:44ang mga clam
13:44o kabibe
13:45dahil sa pagkakahawig nito
13:47sa lumang bariyan ng China.
13:49At ang paniniwala niyan,
13:50tila nagkatotoo raw
13:51kay Ernaline.
13:52Mula raw kasi
13:53sa kamalasan nila
13:54sa kita noon,
13:55tila naging instrumento
13:56ang wasay-wasay
13:57para sila'y swertehin.
13:59Nang maghikahusto
13:59kasi sila sa pera,
14:01sa pagkakontent siya
14:02muling nakabangon.
14:03Hi mga palangga,
14:05nakita tayo dirig
14:05sa ang banaas
14:06ay lalong sa bato.
14:07Hindi ko po na malaya
14:09na meron na palang
14:10nagviral na video.
14:11Umabot na po
14:12ng 1 million a day
14:13yung views.
14:15And then,
14:16for the next 4 months
14:17na continuous
14:18na nag-upload ako,
14:20makapagsimula na akong
14:21mag-earning.
14:22Ang mga content niya ngayon,
14:24dito na nakafocus
14:26sa tabing dagat.
14:27Isa nga sa panalong
14:28content niya
14:28ang wasay-wasay.
14:29Madalas nakukuha
14:31yan dito sa amin.
14:33Hindi naman po
14:33lahat ng tao
14:34marunong manguha
14:35ng ganyan.
14:36Madalas daw
14:37ang luto rito
14:37ay nilaga
14:38na may sausawang
14:39suka,
14:40toyo,
14:40o kalamansi
14:41at perfect na pulutan.
14:43Pero panalo rin daw
14:44itong ulamin.
14:45At ang masarap daw
14:45na luto rito,
14:47ginata ang wasay-wasay.
14:49Dahil sakto namang
14:50low tide ngayon,
14:51ito at mangunguro
14:52si Erna rin
14:53ang wasay-wasay
14:54na kanyang lulutuin.
14:56Gamit ang ita,
14:57bubukalin lang
14:57ang mga wasay-wasay.
15:00Nakakasugat
15:00ang shell nito
15:01kung hindi sanay
15:02sa pangunguha.
15:03Pero ang pagkuhan
15:04nito,
15:05hindi basta-basta.
15:06Kailangan din
15:06maging maingat
15:07dahil sensitibo
15:08ang tirahan nila.
15:10Madalilan daw
15:10itong linisin.
15:13Gaya ng tahong,
15:14alisin ang bahaging ito.
15:15Tapos niyan,
15:16diretso na tayo
15:17sa lutuan.
15:18Ngayon,
15:18ay magluluto tayo
15:19ng adobong wasay-wasay
15:21na may gata
15:22at pinaanghang.
15:25Igisang sibuyas,
15:26bawang bell pepper
15:27at cibi.
15:28Ilulunod na natin
15:29itong wasay-wasay
15:31shell.
15:32Siyempre,
15:33ang bitang wasay-wasay
15:34pwede na rin
15:34timplahan
15:35ng pampanasa.
15:39Wala pa raw
15:39limang minuto
15:39iluto yan.
15:40Sarap naman
15:51ang tanghalian.
15:56Ang sarap,
15:57malasang-malasa.
15:59Medyo matamis-tamis.
16:03Masarap,
16:04banghang
16:05at medyo matamis-tamis talaga.
16:07Ito ang mga
16:08makukuwang nutrisyon
16:09mula sa shellfish
16:10na wasay-wasay.
16:11Protina
16:11para sa muscle growth
16:12and body repair.
16:14Zinc,
16:14iron at calcium
16:15para naman sa nugot,
16:16buto at immune system.
16:19Huwag kayong mag-alala
16:19at pwede naman daw
16:20kainin yan.
16:21Ang wasay-wasay
16:22o baloko
16:24ay very safe po
16:26kainin.
16:27Except in
16:28during the times
16:29na meron tayong
16:30tinatawag na
16:30harmful algal bloom
16:31or red thyme.
16:33Kasi
16:33since sila nga
16:34ay filter feeding
16:35organisms,
16:37naiipon din po
16:38yung
16:38mga
16:40red-tide
16:41causing organisms
16:42kagaya ng
16:43pyrodymium.
16:44Kung titignan mo
16:45sa dagat,
16:47parang wala lang.
16:48Pero kapag
16:49dinugkal mo
16:50na sa ilalim
16:50ng buhangin,
16:52ay meron palang
16:52wasay-wasay.
16:54Pala kulman
16:55ng korte,
16:56hindi ka ibabagsak
16:56itong wasay-wasay.
16:58Sa lasa,
16:59sustansya,
16:59pati na sa mga content
17:00sa social media,
17:01swerte ang dala
17:02with flying colors pa.
17:04Dami mong alam,
17:06Kuya Kim!
17:07May mga kwento
17:07rin ba kayong
17:08viral worthy?
17:09Just follow
17:09our Facebook page,
17:11Dami mong alam,
17:11Kuya Kim!
17:12At ishare nyo doon
17:13ang inyong video,
17:14anong malay nyo.
17:14Next week,
17:15kayo naman ang
17:16isasalang at pag-uusapan.
17:18Hanggang sa muli,
17:18sama-sama nating alamin
17:19ng mga kwento
17:20at aral
17:21sa likod ng mga
17:21video nag-viral
17:22dito lang sa
17:23Dami mong alam,
17:24Kuya Kim!
17:25At dapat,
17:26kayo rin.
17:26you
Comments