00:00After the magnitude of 8.8% of the lindol,
00:13the Kamchatka Peninsula in the last Thursday.
00:24The whole world is on high alert for the lindol.
00:30The whole world is on high alert for the Pacific Ocean.
00:40The Virgin Islands on the Eastern Coast
00:42and the Philippines.
00:49The people who have become very close to 30 minutes,
00:52it's a long time left.
00:54Many million people in Japan and Hawaii
00:57Why?
00:59Pati ang PHIVOX o ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology
01:03agarang naglabas ng tsunami advisory sa mga probinsyang nakaharap sa Pacific Ocean.
01:09Meron po tayo diyang sea level monitoring stations.
01:12Six hours po yung pagdating ng tsunami in the Philippines.
01:15Kabilang sa agarang pinalikas,
01:18ang mga tiga barangay Sabang sa Vincons, Camarines Norte na nahaharap sa dagat.
01:23Lumayong kasi ang tubig sa dagat kaya maaaring sinyalis yan
01:26na magkaroon tayo ng tsunami.
01:28Pero imbes na naglalakihang alo ng rumagasa sa kanilang baybayin,
01:33ang dumating tonel-toneladang mga isda,
01:44ang sangkatupak na isda,
01:50talang nga ba ng tsunami?
01:56Kwento ni Christian,
02:00bago ang tila tsunami ng mga isda,
02:02sa totoo lang daw, ilang buwan na silang inaalat.
02:05Halos siyang buwan nang naranasan na hangin,
02:07nahirapan magdagat ang mga kabaranggay.
02:10Kaya ang ginagawa, halos sa tabila nagpupunta
02:12para lang may ulam at may may uwi.
02:15Ang kanilang pangamba,
02:16nadagdagan pa nung naglabas ng tsunami advisory
02:19ang PIVOX nitong Merkoles.
02:21Takot po, although dalawang first time po sa amin,
02:23nangang nakakaba po yun.
02:24Lalo sa amin, mga bahay dito,
02:25talagang mga pawid lang po halos ang karamihan.
02:27I-imagine po kung tatama sa amin dito yun,
02:29wala lahat ng kabuhayan, pati mga bangka,
02:31kasama sa aano rin ang tubig kong sakali man.
02:34Pero ang pangamba, agad napalitan ng tuwa.
02:42Nung ang umalon sa kanila,
02:45sandamakmak na mga isda.
02:51Bigyan gumalo yung dagat.
02:56Nagpunta na po sa bimbuwangin.
02:57Po yung oras na yun, talagang bawal pumunta
02:59dahil may advisor rin ng tsunami.
03:01Hindi na rin po may iwasan ang mga barangay tanod namin
03:03dahil sa pagkakataon na para makahuli
03:05saka makaulang po sa tagalang panungawal
03:06ng halos nahuli.
03:08Ang buong barangay,
03:10tulungan sa paghila ng lambat
03:12papuntang pampang.
03:13Let's go!
03:17Pagkaahon, ang mga residente,
03:19kanya-kanya nang hakot
03:20ng grasya.
03:22Ang ilang mga bata,
03:23nakidampot na rin.
03:25May gumamit ng tinatawag nilang silo o maliit na net,
03:32timba,
03:38plastic bag,
03:40plastic bottle ng tubig,
03:44pati na,
03:44chinela.
03:52May nahuli silang kung tawagin nila,
03:55bulinaw,
03:55sumatotal,
03:56umabot ng mahigit 25 na mga banyera ng isda
04:01ang kanilang nakuha.
04:02Yung po mga tumulong,
04:03binigyan ng may bangka
04:04ng halos mga tiga-dalawang kilo.
04:06Tapos po yung mga natira,
04:07yung nakapay-ching kong banyera,
04:08bininta na po yun sa kabilang bayan.
04:10Napakalang biyayasir sa amin yun.
04:12Halos po yung barangay,
04:12paparasyon namin dito,
04:13nakaulang po nun.
04:14Libri ulang po na po
04:15na halos sa tatlong araw nun.
04:16Siguro nga,
04:16dahil sa lindol,
04:17nagalaw yung dagat,
04:18kaya yung mga bulinaw
04:19o dilis na yan,
04:20naglabas sa kanina ng lungga.
04:22Ang teacher namang si Badet,
04:24na nooy nasa bayan.
04:25Todo ang pag-aalala
04:26sa pamilyang naiwan
04:27sa barangay Sabang.
04:29Sunod-sunod na po yung alert sa sal.
04:30Kung ano yan,
04:31ang ingay.
04:32Tapos,
04:32ma'am MDR, RMC,
04:34nagkaroon daw po ng earthquake
04:35sa Russia,
04:36magkakaroon daw po ng tsunami.
04:38Nandito po yung pamilya ko nun sa Sabang.
04:41Siyempre,
04:41ako po bilang malayo,
04:43nagtuturo.
04:44Hindi po maiwasan na
04:45mangambaka.
04:46Pero laking gulat niya
04:47na ang balibalitang
04:48nakarating sa kanya
04:49imbes na
04:50Disgrasya
04:54Grasya
05:00Ang bumungad sa kanya,
05:05labing pitong mga tiklis
05:07ng bulinaw.
05:08Na-amaze po ako sa sobrang dami
05:09dahil sa age of 38,
05:11doon ko lang po nakita
05:12or na-experience
05:13yung ganung pagkakataon na
05:14napakaraming isda po talaga.
05:16Ang ibang isda,
05:18para hindi masira,
05:19ginawa nilang tuyo.
05:20Instant,
05:21ibilad ka agad,
05:22naabot pa sa araw.
05:23Epekto na ba talaga ito
05:24ng tsunami
05:25na bulabog ang dagat
05:26kaya nagkaroon ng maraming
05:27bulinaw dito sa gilid
05:28ng dalampasiga namin.
05:29Pero ang sangkaterbang
05:31mga isdang ito,
05:32dinala nga ba
05:33ng lindol
05:34o ng tsunami?
05:35It is actually
05:36more on the weather disturbance.
05:38Kung malapit po yung lindol,
05:39maaari po yan
05:40na i-istorbo
05:41yung mga isda.
05:42Pero sa tingin ko,
05:44itong paglindol
05:45sa Russia recently,
05:46ay baka hindi na
05:47tumagdulot
05:48ng kaguluhan
05:49sa mga isda natin.
05:50Ito po naman ay
05:51kaugnay
05:52ng seasonality
05:53ng isda
05:54na during monsoon
05:55seasons,
05:57nagkakaroon po
05:58ng spawning
05:58o pangingitlog
05:59malapit
06:00sa mga baybayin.
06:01Pagkamat hindi naman
06:02naapektuhan
06:03ng Pilipinas
06:04ng tsunami,
06:05paalala ng FIBOX,
06:06huwag magpakampante.
06:08Lalo't sa kasaysayan,
06:10ilang beses na rin
06:11niragasa ng tsunami
06:12ang ating mga dalampasigan.
06:141960,
06:15lumindol sa Chile.
06:16Ito ay pumatay
06:17ng more than 30 Filipinos
06:19kasi wala tayong
06:20naramdaman na lindol
06:21kasi yung tsunami
06:22nang galing sa Chile.
06:23Mas katakutan po natin
06:24yung local tsunami
06:25kasi po,
06:26in 2 minutes,
06:27maswerte na po,
06:28in 15 minutes,
06:29ang mga bayan-bayan
06:30sa Pilipinas,
06:31pwede pong dumating
06:32yung tsunami
06:33at sobrang taas.
06:34Kami po ay nagsasagawa po
06:35agad ng information
06:36dissemination.
06:37Sakali po magkaroon po
06:39ng kunting pagtaas
06:40ng ating tubig,
06:41nakaredy ang evacuation natin.
06:43Sa hindi naasahang pagkakataon,
06:45ang isang sakuna
06:46na sana ay hindi mangyari
06:48ay biglang naging
06:49isang biyaya sa amin.
06:52Kapag may tsunami alert,
06:54kalimitang takot
06:56ang kasunod.
06:57Pero sa barangay Sabang,
07:00imbes ng malalaking alo,
07:02umagasa ang banye-banyerang
07:05mga ista.
07:08Paalala lang po,
07:10tumagsama ng grasya.
07:15Huwag magpakampante,
07:17dapat laging handa.
07:19Thank you for watching,
07:25mga kapuso.
07:26Kung nagustuhan niyo po
07:27ang videong ito,
07:29subscribe na
07:30sa GMA Public Affairs
07:31YouTube channel.
07:33And don't forget
07:34to hit the bell button
07:35for our latest updates.
07:37PONTANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANANAN
