- 1 hafta önce
📌Mağdurlar sorularına cevap arıyor
📌Gözaltılar yeterli bir çözüm mü?
📌Hangi tedbirlerin alınması gerekiyor?
🎙️Ekonomist Kerim Rota, Şirin Payzın’ın sorularını yanıtladı.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
📌Gözaltılar yeterli bir çözüm mü?
📌Hangi tedbirlerin alınması gerekiyor?
🎙️Ekonomist Kerim Rota, Şirin Payzın’ın sorularını yanıtladı.
T24'e abone olmak için tıklayın: https://t24.com.tr/abonelik
T24 YouTube kanalına abone olmak için tıklayın: https://bit.ly/3sQke2C
Diğer Videolar İçin Tıklayın: https://t24.com.tr/video
Ayrıcalıklardan yararlanmak için bu kanala katılın: https://www.youtube.com/channel/UCun2Dl8daN--PBivgQJZn_w/join
T24 ► http://www.t24.com.tr/
Instagram ► https://www.instagram.com/T24comtr
Facebook ►https://facebook.com/T24comtr
X ► https://www.twitter.com/T24comtr
TikTok ► https://www.tiktok.com/@t24comtr
Bluesky ► https://bsky.app/profile/t24.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Sayın seyirciler merhaba.
00:02Neden sorusunu sordum YouTube yayınıma.
00:05T24'te hoş geldiniz.
00:07Şimdi yine bir skandalla uğraşıyoruz.
00:12Türkiye'de bir fon skandalıyla.
00:15Biliyorsunuz birkaç gündür konuşuluyor.
00:17Bunun üzerine de yayınlar yapılıyor çokça.
00:20Bugün konuğum ekonomist Kerim Rota.
00:23Kendisine bir merhaba diyeyim.
00:25Hoş geldiniz Kerim Bey.
00:26Hoş bulduk.
00:27Hoş bulduk. Teşekkür ederim.
00:29Şimdi sizi niye davet ettim?
00:31Aslında ilk defa bana konuşmuyorsunuz.
00:34Başka YouTube programlarında konuştunuz.
00:36Televizyon kanallarında.
00:37Geriye kalan televizyon kanallarında konuştunuz.
00:40Ve bu süreçce nasıl gelindiğini, nasıl bu krizin adım adım geldiğini, gelmekte olduğunu anlattınız.
00:48Şimdi benim bugün sizi davet ettimimin nedeni aslında fikri takip yapmak.
00:54Çünkü siz de biliyorsunuz ki Türkiye'de bütün büyük skandalların, krizlerin ya da siyasi ya da ekonomik depremlerin tartışılma süresi, hadi
01:05ben diyeyim 48 saat, siz belki deyin biraz daha aktarın 60 saat.
01:10Ama sonuçta bir noktadan sonra olay magazinleşmeye başlıyor.
01:15Olayın magazin tarafı ön plana çıkmaya başlıyor.
01:17Ve biz sadece 5 kişi tutuklandı, 10 kişi tutuklandı falan burada kalıyoruz.
01:22Şimdi bu sabah Now TV'de halk röportajları izledim.
01:28Mikrofon tutmuşlar fonzedeleri.
01:30Ve gerçekten çok içler acısı bir durum var.
01:33Çünkü Türkiye'nin içinden geçtiği ekonomik krizi hepimiz biliyoruz.
01:38Çok ağır şekilde yaşıyor herkes bu krizi.
01:40Her ne kadar anketçiler ve iktidar yanında yer alıp yayın yapanlar bunu görmeselerdi.
01:49Emekliler, gençler, çocuklar, öğretmenler, yaşlılar, çalışanlar, çalışamayanlar herkes.
01:56Ve gözyaşları içinde bir fonzede hanımın hikayesini dinledim.
02:01Şöyle diyordu.
02:02Ben bu fona para yatırdım.
02:04Çünkü devlet bana dedi ki sen bizim garantimiz altındasın.
02:09Ben buna inandım.
02:10Bunun için paramı yatırdım.
02:12Ve şimdi param yok.
02:14Ne olacağı da belli değil.
02:16Bize kimse bilgi vermiyor.
02:17Ve ben, annem kanser hastası, bu fondan kazandıklarımla, oradan gelen getiriğiyle annemin tedavisini karşılıyordum.
02:28Şimdi bu kadar ciddi bir durum var.
02:30Dolayısıyla ben size bundan sonrasını konuşmak istedim.
02:33Ve buraya davet ettim.
02:34Çok teşekkür ederim geldiğiniz için.
02:36Çünkü bugün gelen açıklamalara baktığınızda işte adliyeye sevk edilenler var.
02:41Günlerdir bahsettiğimiz fon şirketlerinin üst düzey yöneticileri,
02:46Emre Tezmen, Alper Öztürk, Emre Alkin, Kerem Alkin adliyeye sevk edilmişler.
02:53Göreceğiz bakalım ne karar verilecek, tutuklanacaklar mı,
02:56adli kontrol şartıyla serbest mi bırakılacaklar.
02:59Orasını göreceğiz.
03:00Ama mühim olan, şimdi ne yapmak gerekiyor?
03:04Buradan başlayalım isterseniz.
03:06Sizce şu an itibariyle bu kriz yönetiliyor mu Kerem Bey?
03:11Kesinlikle yönetilmiyor bence Şirin Hanım.
03:14Krizi bence hükümet ve düzenleyici, denetleyici otoriterler kucaklarında buldular.
03:20Ama zaten geldiği çok netti.
03:23Yani yaklaşık bir buçuk yıllık bir süre içerisinde bunun geleceğini herkes uyardı.
03:29Onlar da anladılar ama önlem alamadılar, almadılar.
03:34Ama artık geçmişe bakmaya gerek yok dediğiniz gibi bunu çok konuştuk.
03:39Ne kadar kızsak haklıyız.
03:41Bunun muhakkak ki yargısal süreçlerin de olması gerekiyor zamanı gelince.
03:47Ama şu anda bu noktada değiliz.
03:49Şu anda olan oldu.
03:53Yaklaşık 800 milyar Türk liralık 131 tane fon bir anlamda tasfiye tutuluyor.
04:00Gözaltına alındı.
04:02Yani bu 131 fonda varlığı olanlar endişe içerisinde.
04:05800 milyar liraya da yakın bir buradaki varlıkları var.
04:09Ama şunu söyleyeyim.
04:10Aslında bu 131 fondan muhtemelen 120 tanesinde bir sorun yok.
04:16Yani onlar paralarını fonlar tasfiye olduğunda alacaklar, geç alacaklar, biraz eksik alacaklar ama alacaklar.
04:23Ama yaklaşık bir 10 fonda da çok ciddi sorun var.
04:27Bu 10 fonda bu 800 milyarın neredeyse yarısı.
04:30Yarısından çoğu hatta.
04:33Dolayısıyla aslında burada olağan şüpheliler var.
04:36Ve olağan şüphelilere herkes bağırıyordu.
04:39Yani bir piyasa uzmanı olarak bana bundan 6 ay önce
04:42ya bana 10 tane fon say, bunlar da risk olur deseydiniz
04:48fonların 3 harfli kodları olur.
04:50Ben bunları 3 harfli kodlarıyla size söyleyebilirdim.
04:53Yani bu kadar bağıra bağıra geldi.
04:54Neyse yine geriye dönüyorum tabii.
04:56Öfkem de biraz fazla kutura bakmayın.
04:58Yok yok estağfurullah.
04:59İstediğiniz gibi.
05:00Şimdi bunlar tasfiye rejimine tabi tutulacak bu fonlar.
05:05Şimdi tasfiye rejimi de mevcut tebliğler,
05:08sermaye piyasası kanunu veya takas bankın şartları şeyi olarak yapılacak.
05:14Yani daha önce tasfiyeye tutulan fonlar oldu, ufak tefek fonlar.
05:18Oradan elde edilen tecrübeli bir tasfiye mekanizması var.
05:22Şimdi tasfiye mekanizması şöyle olacak.
05:24Her fon bir kere içindeki varlıkları satacak piyasaya.
05:28İşte hisse ise hisse, tahvil ise tahvil veya mevdu atsa onu geri çekecek.
05:32Veya özel sektör tahvil ise muhtemelen itfaiye bekleyecek.
05:35Ve bu fonda bir para oluşacak.
05:38Sonra bu fon bu paraları alacaklara dağıtmaya başlayacak.
05:43Ama işte burada çok acayip bir şey ortaya çıkıyor Şirin Hanım.
05:49Fonun öncelikli alacakları var bir de sona kalan alacakları var.
05:53Yani öncelikli alacaklı kim olacak onu söyleyeyim öncelikle.
05:55İlk öncelikli alacaklı mesela pazartesi günü fona satış emri vermiş.
06:04T artı iki deriz yani iki gün sonra hesaba geçer fon paraları.
06:08Çarşamba günü parasını almayı bekliyor.
06:10Ama çarşamba günü şirket bu parayı kendisine ödeyememiş.
06:14Çarşamba günü daha önce pazartesi günü açıklanan da bir fiyat var.
06:20Diyelim ki fonun fiyatını bin lira olarak şey yapalım.
06:24Bin de payı var.
06:25Bir milyon lira alacaklı oluyor fonda.
06:28İlk alacaklı bu.
06:30İkinci alacaklı biraz daha gecikmiş.
06:33Çarşamba günü ancak satış tuşuna basmış.
06:37Onun da cuma günü parasını alması bekliyordu.
06:40Ama tabii ki cuma günü o da parasını alamamış.
06:43Ama artık fon fiyatı açıklamayı bırakmış.
06:46Yani fonun bir fiyatı yok.
06:47Çarşamba akşamı itibariyle veya perşembe günü itibariyle.
06:50Fon bir sonraki fiyatını 15 Ekim'de açıklayacak.
06:56Ve 15 Ekim'de açıklayacağı fiyat bin lira değil belki yüz lira olacak.
07:00Yani dolayısıyla o kişi de onunla aynı pay sayısına sahipken
07:05onunla alacağı belki yüz bin liraya düşecek.
07:08Bin milyon liraya ne yüz bin lira.
07:09Tabii bunlar sembolik rakamlar olarak konuşuyoruz.
07:12Sembolik yani ama sonuçta aynı pay sayısına sahip insanlardan bahsediyorum.
07:18Üçüncüsü o gün çarşamba günü tuşa basıyor basıyor basıyor fakat emir karşı tarafa geçmiyor.
07:23Takas bank sistemindeki şeyden dolayı sıkıntıdan dolayı ve çok yoğun yüklenmelerden dolayı.
07:29Teknik problem yaşıyor.
07:31Bu kişi sanki hiç satış tuşuna basmamış gibi fonun içinde kalmış gibi davranacak ve muhtemelen sıfır alacak.
07:39Dördüncüsü ise gerçekten hiçbir şey yapmamış olanlar.
07:42Onlar da sıfır alacak.
07:43Ama bu benim söylediğim hisse yoğun fonlar için.
07:45Yani olağan şüpheli dediğim iki üç tane fon ama bunlardan en büyüğünden bahsediyorum.
07:52Yani 250 milyar lira büyüklüğe sahip.
07:55Başka bir fon var o da 200 milyar büyüklüğe sahip.
07:58Asıl sıkıntı bu fonlarda.
07:59Yani sorunu iyi anlayalım.
08:02Sorun 130 fonda değil.
08:03Sorun bir 10 fonda.
08:05Ama o fonun değeri de çok yüksek değil mi?
08:0910 fonun değeri de yaklaşık 400-500 milyar.
08:12Ama bir de böyle alacaklı sırası oluştu.
08:15Mevcut mekanizma tebliğler gereğinde.
08:18Şimdi bu alacaklı sırası böyle oluşunca da yani çarşamba günü işte diş hekiminde yesiniz.
08:27Telefonunuza bakamadınız.
08:29Bir şeyler oluyor dendi ama anlamadınız.
08:32Hiç tuşa basmadınız.
08:34Paranız sıfırlandı.
08:35Böyle bir durumla karşı karşıya geleceğiz.
08:37Ama mesela bir hafta önce satmış parasını almış çıkmış insanlar var.
08:44Yüksek alacaklı olanlar var.
08:46Düşük alacaklı olanlar var.
08:47Böyle adaletsiz bir tasfiye mekanizmasıyla da karşı karşıya kalacaklar.
08:52Şimdi bu söylediğiniz çok önemli.
08:56Neden?
08:56Çünkü içinde bulunduğumuz ekonomik şartlar şimdi normal şartlarda normal bir ekonomik
09:02düzende olsak herkes kazandığı maaşla evinin kirasını ödeyebiliyor olsa araba alabiliyor
09:07olsa işte ev alabiliyorsa çocuğunun altına düzgün bir ne bileyim ben servis koyabiliyor
09:15olsa yani normal şartlarda yaşıyor olsak kimsenin gidip bu fonların peşinden koşmasına
09:21gerek olmaz değil mi?
09:22Şimdi ben mesela baktığım zaman ben kendimi de buna dahil ediyorum bu arada.
09:27Bizim bu hayatımıza bu fonlar ne zaman girdi?
09:30Yani borsada oynamak, fon satın almak, bu tip yatırım işlemleri yapmak gerçekten
09:36belki sizin gibi ekonomistlerin ya da bu işlere çok kafayı takmış bu işlerden iyi
09:41anlayan finansçıların, yatırımcıların işi.
09:43Şimdi bakıyorum mesela ağlayanlara ev hanımı ondan sonra bir emekli efendim bir işçi baba
09:51çocukların okul parasını ödemeye çalışan, işte küçük bir birikimi olan birisi falan.
09:57Şimdi bu insanların hayatına biz bu fondan para kazandırmayı sokmuş bir ülkeyiz.
10:03Dolayısıyla bu insanlar nereden bilecekler bana sıra ne zaman gelecek ben mağdur muyum değil miyim?
10:09Bir de böyle bir boyutu var zannediyorum değil mi olayın?
10:12Yüzde yüz haklısınız.
10:14Bir de tabii şöyle bir vebal taşıyor bence ekonomi yönetimi ve düzenleyici, denetleyiciler.
10:21Bütün bugün ekranda gördüğünüz kişiler genellikle bu işe son üç ayda girdi.
10:26Yani sosyal medyadaki konuşmalar, işte bankacıların alternatif olarak onu önermeleri, eş dost kulaktan kulağa.
10:36Yani geçtiğimiz sene bu sorunlu fon dediğim dört yüz beş yüz milyarlık büyüklük yüz yüz elli milyar büyüklüğündeydi.
10:43Yani geçtiğimiz sene Kasım ayında buna parmak basılsaydı bu dramların birçoğu ortaya çıkmayacaktı.
10:49Ve son üç ayda hemen hemen herkes bunu konuşuyordu.
10:52Ya şu kurumun şu fonu varmış ayda yüzde on veriyormuş.
10:56Yüzde on beş veriyormuş yani ve o kurum da ayda yüzde onu on beşi vermek için de her akşam yapay
11:03fiyat oluşumunu destekliyordu.
11:04Göz göre göre şey.
11:06Şimdi insanlar bunu bilemez ve büyük sürprizlerle karşılaşacaklar.
11:10Yani dün bir arkadaşımla konuşuyordum.
11:16On yedi milyon lirası kalmış malum fonda.
11:20Ama arkadaşım sormuş sen ne zaman girmiştin ne kadar para yatırmıştın diye.
11:24O da işte ben geçen sene Ekim Kasım gibi girmiştim.
11:27Üç milyon lira yatırmıştım demiş.
11:29Şimdi gerçekten o on dört milyonun kazancı mı o da tartışılır.
11:34Kaybının ne kadar olacağı tartışılır.
11:36Yani tuşa basabildiyse belki on yedi milyonun birkaç milyonunu alacak.
11:39Hiç tuşa basmadıysa belki sıfır alacak.
11:41Yani böyle de acımasız bir durum.
11:43O yüzden hani benim önerim de şu olmuştu yazdığım yazıda.
11:47Bunu da yeni parti bir kanun taslağı olarak meclise verecek tahmin ediyorum.
11:52Onun çalışmaları içerisindeyiz.
11:54Yani artık o şişik fiyatlara bakmayalım.
11:58Herkesin yatırdığı ana paraya bakalım.
12:00Hiç ayrım gözetmeden.
12:01Tuşa basmış mı basmamış mı?
12:03O gün işte miymiş?
12:04O gün ekran başında mıymış?
12:06Bunlara takılmayalım.
12:07Fondan alacaklı olanların ana parasına bakalım.
12:10Enflasyonla büyütelim.
12:12Yani bir sene önce yatıranla.
12:13Üç gün önce yatıran da farklı tabii ki.
12:15Ondan sonra alacak havuzunu bu şekilde oluşturalım.
12:18Bu işten fayda sağlayanlar.
12:21Yani içeriden öğrenme ticaretini yapanlar.
12:24Veya şirketle ilişkili olanlar.
12:26Şirket yetkilileri.
12:27Eğer bu işten fahiş para kazandılarsa onların da üstüne gidelim.
12:30Bunları fon havuzuna koyalım gibi bir öneriyle geleceğiz.
12:33Peki şimdi burada tabii insanların bana sordukları ben biraz da size etrafımın yönelttiği soruları gazeteci olarak bize yöneltiyorlar.
12:42Ben de size yöneltiyorum.
12:43Burada iki tane kaygı var.
12:44Sırayla bunları aktarmaya başlayayım.
12:47Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?
12:49Birincisi mesela şöyle bir kere ilk bugün T24'ü açtığınız zaman şu andaki manşetlerinden bir tanesi.
12:55Fon krizinin perde arkası.
12:57Başsavcılık 19 Ağustos'ta SPK'dan gizli soruşturma için bilgi istiyor.
13:02Yazının içeriği pusula finans holdinge sızdırılıyor.
13:06Para yurt dışına çıkarılıyor.
13:08Şimdi burada bir iki tane soru var.
13:12Siz diyorsunuz ya bir havuzda biriksin ve artık uğraşmayalım ama en azından ana paraları kurtaralım.
13:20Ve bunun da ödeyecek olanlar bu işi yaratanlar olsun değil mi?
13:25Ve böyle de bir talep var ama bu işi yaratan sadece bu şirketlerin yönetim kurulunda görünenler mi?
13:32Şimdi mesela bu T24'ün de manşetinde olan haber çok enteresan bir haber.
13:37Yani SPK'dan birileri içeriden bilgi veriyorlar.
13:42Böyle böyle üzerinize gelecek.
13:44Siz bu paraları yollayın diye.
13:46İkinci soru ben bugün bir arkadaşıma atıyorum Atina'ya 100 euro göndermek istesem bankam bana sormadığını bırakmıyor.
13:56Nereden buldun? Nasıl buldun?
13:58Nereden yolluyorsun?
13:59Yok kağıt, yok şu bankadan kağıt.
14:02100 euro için, 300 euro için, 500 euro için.
14:05Milyonlarca lira aktarılıyor ya da dolar aktarılıyor.
14:10Ya bu bankacılık bu şeyinde bunu görmemiş olmasına imkanı var mı?
14:18Bununla ilgili yetkililerin ve devletin ve devletin üst kademelilerin ne diyorsunuz?
14:24Şimdi çok katmanlı bir soru.
14:27Yani bu örnek üzerinden bir senaryo canlandıracağım.
14:30Bunun nasıl mümkün olduğunu da daha iyi anlayacaktır izleyicilerimiz diye düşünüyorum.
14:35Bir kere bu içeriden öğrenme ticareti denir buna.
14:40Yani bu da büyük bir suçtur.
14:41Bir savcılık yazısının SPK'ya gitmesi ve ondan sonra kişinin bundan haberi olması zaten başlı başına bir suç.
14:48Yani her konuda baz kayıtlarını şey yapıp aynı yerde tost yiyen insanları bile alabilen bir yargının bunu tespit edebilmesini bekleriz.
15:00Yani çünkü bu işler ancak telefonla yapılır.
15:02Yani bu işler getir götürle yapılmaz.
15:04O yüzden bu bağlantıların mutlaka belirlenmesi lazım.
15:09Veya itirafçıların çıkıp bu bağlantıları ortaya koyması lazım.
15:12Yani biraz evvel işte mesela bu kişinin aktardığı paralara diyelim ki el kondu.
15:19Bizim mevcut kanlılarımız gereği bunlar hazineye irat olarak kaydediliyor.
15:23Yani bundan kurtulmamız lazım.
15:25Bu iş için en azından bu paraların mağdurlara verilmesi lazım.
15:29Çünkü gerçekten mağdurlar.
15:30Peki bu paralar nasıl transfer oluyor?
15:32Siz 100 euro bile transfer olmaz ki.
15:34Maalesef şöyle bir çarpıklığımız var Şirin Hanım.
15:37Şu anda 3'ü tutuklu, biri gözaltında olan 4 yetkili, aynı zamanda Türkiye'de 4 bankanın yönetim kurulu başkanı.
15:49Bankanın.
15:50Yani işte pusula, tera, destek ve iktisat katılımı sahipleri şu anda tutuklu veya gözaltında.
16:02Şimdi bu banka izinleri nasıl verildi ve bazılarının banka izinlerini almadan önce kara para aklımayla ilgili soruşturmaları olduğunu biliyoruz.
16:11Sayın Ramazan Başak bu konuda defalarca yazdı çizdi iki defa da adamı gözaltına aldılar.
16:19Yani o cesareti gösteren de çok az insan oldu.
16:23Şimdi bu transferler nasıl yapılmıştır?
16:27Tahmin ediyorum şöyle yapılmış.
16:28Şimdi bankaların tabii ki hani siz gittiğiniz çalıştığınız bankada şu 100 euro'yu gönderirken bile banka hem masağın hem de
16:36uluslararası kara para aklıma örgütünün gerektirdiği bütün belgeleri size soruyor.
16:42Eğer burada bir eksiğiniz varsa zaten banka masağı bildirmekle yükümlüdür.
16:47Kanun bunu gerektirir.
16:48Ama eğer sizin kendi bankanız varsa yönetim kurulu başkanında sizseniz sizin transferinizde bir bildirim yapılmama ihtimali de çok yüksektir.
16:55Yani tahmin ediyorum ki bu transferlerin çoğu da bu bankalardan yapılmıştır.
17:02Yani o zaman biz burada aslında iki büyük skandalı konuşuyoruz değil mi günlerdir?
17:07Bir bu fonlar meselesi ve bu fonların göz göre göre bu şekilde patlayacağı bilinmesine rağmen engellenmemesi skandalı.
17:17İki burada bir takım paraların yurt dışına banka sahipleri ya da genel müdürleri ya da işte yönetim kurulları başkanları tarafından
17:29banka spekülasyonunda yapılması.
17:31Doğru anlıyorum değil mi? İki tane büyük skandaldan konuşuyoruz o zaman.
17:35Evet yani aslında hem bir sermaye piyasası denetimsizliği hem de bankacılık otoritesinin verdiği izinlerdeki gevşekliğini konuşuyoruz.
17:43Peki şimdi seyircilerimiz tabii ki daha ilk başta kendi paraları için ya da birikimleri ya da bu kadar yıl çalışmışlar
17:51şu kadar para biriktirmişler.
17:53Bir kez daha daha önce kur korumalı mevduatta da yine vatandaşın cebinden çıktı.
17:59O zaman da çok yazıldı çizildi.
18:01Başta konuştuğumuz zaman biz gazetecilere etmedikleri hakareti bırakmadılar.
18:05Vay efendim işte bunun nasıl iyi bir şey olduğunu görmüyorsunuz şudur budur.
18:09Sonra ne oldu? Memel Şimşek geldi kaldırmak zorunda kaldı.
18:13Arada büyük paralar vuruldu gidildi.
18:15O paraları alan kazanan gitti bir yerlere geriye kalan bedel vatandaşa çıktı.
18:22Bu işin yine bedelinin halka, çalışana, öğrenciye, memura, yaşlıya, emekliye çıkma imkanı ne kadar yüksek görüyorsunuz?
18:33Evet yani bu ihtimal var tabii ki.
18:36Yani kur korumalı mevduat bunun çok iyi bir örneğidir belirttiğiniz gibi.
18:39İlk ilan edildiğinde bizi krizden çıkaracak finansal, büyük finansal enstrüman diye kutlamalar yapılmıştı.
18:48Kur korumalı mevduattan kurtulduğumuzda da Mehmet Şimşek bakın bundan kurtulduk diye kutlamalar yaptı.
18:54Yani aynı ürünü bize getirirken veya kaldırırken kutlama yapabilen bir beceriden söz ediyoruz.
19:02Şimdi burada şu ana kadar kamuya bir maliyet çıkmış değil.
19:07Yani görünür bir maliyet henüz çıkmış değil.
19:10Ama biliyorsunuz tasarruf finansman şirketleri var.
19:15Bu tasarruf finansman şirketlerinden bir tanesine emlak katılım satın almak üzere.
19:19Çünkü o şirkette de yani bu portföy yönetim şirketiyle ilişkili olan tasarruf finansman şirketinin içinde de büyük açıklar olduğu bu
19:27insanların paralarını, tasarruflarını verimli kullanamadıkları yönünde de dedikodular var.
19:35Dolayısıyla emlak katılımını satın alacak bu şirketi.
19:39Mesela orada da benim soru işaretim şu niye şirketi satın alıyor da oradaki insanların sözleşmelerini direkt devre almıyor.
19:47Sözleşmeyi devre almak başka şey şirketi satın almak başka şey.
19:52Bu soruyu neden sizin için bir soru işareti?
19:56Yani risklerini ne olarak görüyorsunuz ya da ne yapılmaya çalışılabileceğini düşünüyorsunuz?
20:00Yani şimdi hanım hani siz bir stüdyo almaya kalksanız içindeki malzemeleri alırsınız onunla hayatınıza devam edersiniz ama stüdyo içinde bırındıran
20:12şirketi almaktan korkarsınız.
20:14Acaba borcun mu vardır harcun mu vardır SGK ile ilgili bir sıkıntısı mı vardır?
20:18Dolayısıyla şirketi aldığınız zaman içinde her türlü risk olabilir.
20:21O yüzden bu böyle bir açık varsa böyle bir zarar varsa bunun da şeffaf bir şekilde açıklanıp vergi verenlerin ne
20:30kadar parasını buraya harcandığının açık bir şekilde ortaya koyması lazım.
20:33Mehmet Şimşek'in ilk göreve geldiği gün söz verdiği şeffaflık ve hesap verebilirlik bunu gerektirir.
20:39Dolayısıyla buradan kamuya bir maliyet çıkabilir.
20:41Öncelikle bunu bir kenara koyalım.
20:43Bu böyle tabii ki çok büyük tutarlar olmayabilir.
20:45Yani oradaki hacimler daha küçük ama bir şey maliyet çıkabilir.
20:50Şu anda hükümetin tavrı bu zararların bu fonlara alanlar tarafından üstlenilmesi yönünde.
20:59Yani kamuya bir maliyet çıkarılmaması yönünde gidiyor.
21:03Ama biraz evvel bahsettiğim gibi bu siyasetin de oldukça fazla sarsacak bir konudur.
21:10Zaman içinde başka yere evrilebilir.
21:12Peki çok özür dilerim.
21:14Yine benim cehaletimi bağışlayın lütfen.
21:16Ben size gerçekten sokaktaki vatandaşımızın sorduğu sorular kadar basit sorularla gelmek istiyorum.
21:25Paralar gitmiş, yatlar alınmış.
21:27Bilmem kaç metre, bir değil iki tane.
21:29İsviçre bankalarına aktarılmış.
21:32İngiltere'deki şirkete inanılmaz paralar gönderilmiş.
21:36Paralar gitmiş.
21:37O paralar geri nasıl gelecek?
21:38Demadurların parası ödenecek.
21:40Aslında Şenin Hanım yani dünya bir yirmi ötme sene öncesi gibi değil.
21:44Yani özellikle bankacılık sistemi.
21:46Artık uluslararası anlaşmalar, ülkeler arası uluslararası anlaşmalar oldukça fazla.
21:52Bahsedilen ülkeler veya bahsedilen şeylerde Türkiye'nin hemen hemen hepsinin anlaşması var.
21:58Eğer Türkiye ciddi bir şekilde ödevini yaparsa bu paraların hepsini geri getirir.
22:02Ama ciddi bir şekilde yaparsa.
22:05Tabii ki.
22:06Evet aynen öyle.
22:07O yüzden yani para gitti işte orada İsviçre hesapları da saklı artık anlayamıyoruz falan diye bir şey yok.
22:14O kalmadı artık.
22:15Dolayısıyla bu para getirilmek istenirse getirilir ve fon sahiplerini dağıtabilir.
22:20Bunun için de ya kanun değişikliği gerekiyor veya ciddi bir takip gerekiyor ki ikisini de yapabilecek insan kapasitemiz var.
22:28Siyasi iradenin de katkı sunması gerekiyor.
22:31Peki şimdi bir iki teknik soru daha sormak istiyorum.
22:34Sonra size biraz bunun ekonomiye yansıması nasıl olacak diye sor.
22:38Şöyle baktığım zaman sosyal medyaya asıl şu anda ilginç bulunan noktalardan bir tanesi.
22:44İşte bir portföyün pusulanın faaliyet iznini iptal edildiği.
22:51Ama mesela değerlere giriyorsunuz X hesabına ya da sosyal medya hesabına diyelim.
22:57Oradan işte kamuoyunu bilgilendirmeye devam ediyorlar.
23:00Bu böyle değil anlatıldığı gibi değil aslında bizim bir likidite sorunumuz vardı falan diye açıklamalarına devam ediyorlar.
23:06Bu sizce normal mi?
23:08Bu normal.
23:10Bu normal yani.
23:11Yani ben de bunu sorguluyorum kaç gündür Şeridin Hanım.
23:14Bunun olmaması lazım.
23:15En azından faaliyetlerin yeni para kabul etmelerinin durdurulması gerekiyor.
23:19Bir de tabii doğal olarak orada çalışan arkadaşlarımız hiçbirini suçlamak için söylemiyorum ama o sistemin uzun yıllardır parçası olmuş arkadaşlar.
23:26Dolayısıyla hani biraz evvel nasıl ya işte Masak'a bildirmeden yurt dışına transfer olmuş mudur acaba şüphesi içindeydim.
23:34Burada da yani bazı işlemler yapılabilir.
23:39O yüzden buralara mutlaka işte hani bir günde bütün tavukçulara kayyum atabilen bir ülkenin evlatlarıyız biz.
23:47Yani orada gerekli şey yapmamız lazım.
23:50Yani gerekli önlemleri almamız lazım.
23:52Aynı şey bu dört bankanın yönetim kurulları için de geçerli.
23:56Yani takip edebildiğim kadarıyla yani siz de yayından önce tekrar baktım.
24:00Üçü tutuklu, biri gözaltında bu dört kişi aynı zamanda bankaların yönetim kurulu başkanı olarak görev yapmaya devam ediyorlar.
24:09Şimdi yani olayın neresinden baksanız zaten garip.
24:13OECD'ye büyük elçi olarak atadığınız isim bugün en büyük fon skandallarından birinin ana ismi.
24:21Bir ekonomi profesörü olmuş.
24:25O nasıl olduğu da geçmişte tartışılmıştı.
24:27Aynı zamanda bir üniversitenin yönetiminde ve Cumhurbaşkanı'nın eski ekonomi danışmanlarından.
24:35Ve o da bu krizin ortasında.
24:37Şimdi yani hani ne diyeyim yani OECD gibi önemli bir yere atanan bir isimle Türkiye'nin giden repütasyonunu mu sorsam
24:48ya da her önüne gelen böyle nasıl olabiliyor bu işler bilemiyorum.
24:53Yani bunlar gerçekten ciddi sorular ama bu soruları soracağım kişi tabii ki siz değilsiniz.
24:58Ülkeyi yönetenler.
24:59Buradaki mesele şu aslında Durmuş Yılmaz eski Merkez Bankası Başkanı da sosyal medyasında paylaştı.
25:06Burada mesele bir bahsettiğimiz isimler var.
25:09Sizin dediğiniz gibi şu anda gözaltında olunan var tutuklanan var.
25:13Ama ondan sonra üste doğru gidiyor.
25:16Ya da yana doğru yayılıyor.
25:19İşte biraz önce bahsettik SPK'sı var.
25:22Efendim ilgili bakanlar var.
25:24İlgili yöneticiler var.
25:26Daha üst düzey yöneticiler var.
25:29Herhangi bir şekilde buralara gidilebileceğini düşünüyor musunuz buradaki manipülatörlere?
25:34Ve eğer bu skandalın üstü bu şekilde kapanır ya da bir işlem yapılmazsa ardından oluşabilecek riskleri nasıl görüyorsunuz?
25:45Çok fazla dallanıp budaklanacağını pek düşünmüyorum.
25:48Yani mevcut portföy yönetim şirketi sahipleri, işte onların atadığı yönetim kurulu üyeleriyle sınırlı kalacağı konusunda endişem var.
25:58Ama bunun mutlaka ki hem düzenleyici denetleyici kurular tarafında hem de başka noktalarda ağlarının olduğu da kesin.
26:06Yani son bir sene içerisinde bahsettiğimiz gruplar ciddi bir korku imparatorluğu yaratmıştır.
26:12Yani bakın bankaları var, portföy yönetim şirketler aracı kurumları var, sermaye piyasası kanunu ve bankacılık kanunu bu şirketlerin itibarlarını özenle
26:22korur.
26:22Dolayısıyla siz bunlar hakkında özellikle isim vererek bir şey söylediğiniz anda normal şartlarda zaten bir kovuşturmaya tabi olursunuz.
26:31Ama mesela bu grup için bir şey söylendiğinde kapınıza sabah 6'da polis geliyordu.
26:36Yani Türkiye'nin en büyük bankalarından biri hakkında bir şey söyleseniz en fazla kapınıza bir ifade vermek için bir mektup
26:42gelir.
26:42Yani böyle de bir acayip bir durum vardı. Ramazan 1-2 defa gözaltına alınması da bunun bir sonucuydu.
26:50Demek ki yargı içinde de başka yerlerde de bir koruma şemsiyesi var şüphesi doğuyor insanda.
26:57O yüzden bunun çok böyle gerçek noktalara, sinir noktalarına değeceğini maalesef pek düşünmüyorum.
27:06İktimal vermiyorsunuz.
27:07Evet, evet.
27:09Bir sorunuz daha vardı, onu kaçırmıştı.
27:10Onu da soracağım.
27:12Zaten öyle de bağlayacağız.
27:14Ama mesela Yeni Şafak gazetesi başından beri zaten Mehmet Şimşek'e çok bayrak açan, iktidara yakın, neredeyse iktidarın kimi zaman,
27:25yapmak istediklerini ilk önce Yeni Şafak'ta bir taktığı ve sonuçlarını ve tepkileri orada gördüğü organlardan bir tanesi çok ciddi şekilde
27:35bu işten Mehmet Şimşek'i sorumlu tutuyorlar ve bakanın muhakkak sorumluluk alması gerektiğini, daha doğrusu bakanın gitmesi gerektiğini söylüyorlar.
27:45Ama buna bilmiyorum ne kadar ihtimal verirsiniz.
27:49Ben bakanın sorumluluğunun çok çok büyük olduğunu düşünüyorum.
27:52Evet.
27:54Çünkü kendisi ekonomi yönetiminin en tepe kişisi olarak 4 Kasım'da burada manipülasyon var dedi.
28:03Artık orada manipülasyon var dedikten sonra hani bu tiyatroda silahın görülüp patlamaması gibi bir şeydir.
28:09Ondan sonra hiçbir şey yapmazsanız çok büyük cesaret verirsiniz.
28:12Öyle oldu, öyle de oldu.
28:13Peki şimdi şunu sormak istiyorum tabii insanların şu anda kafasını kurcalayan konulardan bir tanesi son çeyreğe girerken ekonomide zaten işler
28:22hiç iyi gitmiyor ve bu krizin hem bireysel bazda etkileri olacağını konuştuk ve bir sizin de anlattığınız gibi iyi yönetilmezse
28:34çok insanlar mutsuz olabilirler ya da gerçekten mağdurlar olabilir.
28:39Ama bir de bu işin belki de bu fondan giden paralar doğrudan dediğiniz şey ne kamudan çıkmayacak ya da halkımın
28:49cebinden çıkmayacak ama bunun tüketim nedeniyle insanların parası olmadığı için birazcık birazcık ekonomi kıpırdanıyor gibi bile olsa ki enflasyon rakamları
29:01açıklandı.
29:02Yine TÜİK ve ENAK arasında büyük farklılıklar var.
29:05Yani nasıl görüyorsunuz son çeyrekte ekonominin gidişatını?
29:09Bütün dünya zaten fecaate giden bir ekonomik krizden bahsediyor.
29:13Enerji krizi içinde bunun.
29:15Bütün Avrupa büyük bir krizin eşindeyiz açıklamaları yapıyor.
29:19Şimdi Türkiye'yi bu nasıl etkiler?
29:22Her alanda.
29:23Bir hafta sonra bir hafta sonra dördüncü çeyreğe giriyoruz Şirin Hanım.
29:26Yani biz bunun çok ağır etkilerini dördüncü çeyrekte göreceğiz.
29:30Ve bu da büyüme rakamları üzerinde olacak.
29:33Tabii büyümenin düşük olması da işte işsizlik demektir.
29:36Daha gelir dağılımının bozulması demektir.
29:39Yani demin verdiğim bir sayısal örnek üzerinden geleyim.
29:44Geçen sene 3 milyon yatırmış bu fona arkadaşımız.
29:472 hafta önce telefonuna baktığında 17 milyon lira parası olduğunu görüyordu.
29:5317 milyon lira parası olduğunu gören bir insan.
29:56İşte acaba arabamı mı değiştirsem der.
29:58O hafta bir tatile, bir hafta rahat tatile, rahatlıkla gider.
30:02Ondan sonra dışarıda yemekleri çok rahat gider.
30:05Ama şimdi aradan bir hafta geçti.
30:07O 17 milyon lira yok artık.
30:09Sıfır.
30:09Hatta belki kredi kartlarını oradan çektiği paralarla ödüyordu.
30:14O kredi kartını ödemek için yeni kredi bulması gerekecek.
30:16Arabayı bırakın yeni araba almayı belki mevcut arabasını satmak durumunda kalacak.
30:21O yüzden bu servet etkisi böyle azımsanacak bir şey olmayacak.
30:25Yani şeyler sanal, oradaki artışlar sanal.
30:29Ama onun insanlara verdiği duygular gerçekte.
30:33Şimdi bununla yüzleşiliyor.
30:35Maalesef ki yüzleşiyor.
30:37Kamu otoritesinde büyük hatası sebebiyle.
30:40O yüzden bu özellikle otomobil piyasasında, konut piyasasında dördüncü çeyrekte ciddi anlamda daralmaya yol açacak.
30:46Bu da tabii ki Türkiye'yi daraltacak.
30:48Merkez Bankası açısından iyi haber bu.
30:51Kendilerinin beceremediği enflasyonla mücadeleyi böyle bir krizle biraz katkısı bulunacak.
30:56Çok acayip bir ülkeyiz.
30:59Peki son olarak size şunu söyleyeyim.
31:01Şimdi bu saatten sonra siz yani bunu sakın bir tavsiye niteliğinde sormuyorum.
31:08Ama bir prensip olarak soruyorum.
31:10Bu saatten sonra insanlar şimdi ne yapacaklar?
31:13Bundan sonra herhangi biri gidip bir fon alayım da biraz şuradan bir param artsın, bir elim rahatlasın, iki üç şeyimi
31:21ödeyebileyim diyebilirler mi artık?
31:24Bu dakika itibariyle siz atılması gereken adımları yani bu krizle ilgili söylediniz hatta yeni partinin de bir önerge vereceğini söylediniz
31:33ama bir ekonomist olarak baktığınızda hani bir şeyler yapılacaksa belki sorumluları bulunmayacak.
31:39Ama en azından bundan sonrası için böyle şeyler yaşamayalım diye ne yapılması gerektiğini düşünüyorsunuz.
31:45Bir bunu soracağım bir de tabi yabancı yatırımcıyı soracağım.
31:49Bu da çok önemli.
31:50Bize ne yabancı yatırımcıdan diye şimdi troller saldıracaktır.
31:54Gelmesinler zaten efendim biz kendimiz kendimize yeteriz falan.
31:58Ama bunun uluslararası finans piyasalarında, yabancı para girişlerinde, yabancı yatırımcılar, fon yatırımları bunlar da ciddi bir etkisi olur mu?
32:08Ve bunun bedeli Türkiye'ye ne olur?
32:11Evet.
32:11Ya Şirin Hanım biz tabi genellikle böyle krizlerde tam dibe vurduğumuz zaman ondan sonrasında denetleme, düzenleme işini daha hakkıyla yapabiliyoruz.
32:22İşte 2001 krizi hemen arkasında işte BDDK'nın kurulmasını hatırlayalım.
32:2694 krizinde ondan sonra işte tasarruf mevzuatı, sigorta fonunun devreye girmesi gibi şeyler.
32:32Dolayısıyla bu fon skandalını, artık buna skandal demek lazım.
32:36Fon skandalının da bizim hem mevzuat tarafını hem denetleme, düzenleme tarafını daha iyi bir hale getireceği kesin.
32:43Ama bu hangi hızda nasıl yapılır bilmiyorum.
32:46İnsanların tabi ki güvenleri kırıldı.
32:49Bir sürü insan hani en büyük bankaların fonlarında bile acaba bir şey olur mu endişesine kapılıyor.
32:54Yani rahatlatmak için şunu söyleyeyim.
32:57Aslında 3 ay sonra olsa da bu kriz çok daha büyük bir şeyle karşıya kalacak.
33:02Yani bir sene önce Neşter Rus'a çok iyiydi ama 3 ay sonra logaritmik büyüyordu bu iş.
33:08Dolayısıyla o anlamda bitti.
33:09Bundan sonra hani fonu olanlar yani mevcut bankalarda veya mevzuatı olanların endişe etmesini gerektirecek bir şey kalmadığını düşünüyorum.
33:17Ama bizim bundan sonra yapmamız hem kamu etiğini hem piyasa etiğini hem de düzenleme denetlemeyi daha şeffaf hesap verebilir ve
33:25daha iyi hale getirmemiz gerekiyor.
33:26Bunun yapılmasına neden olacağı ümidini taşıyorum diyeyim.
33:33Hani yapılır mı bilmiyorum ama ümidini taşıyorum.
33:35Yabancılar açısındansa yabancılar zaten bizden çok daha önce bu işin nereye gittiğini görmüşlerdi.
33:42Yani MSCI gibi endek sağlayıcılar, FTC gibi endek sağlayıcılar, MSCI gibi fonlar aslında sürekli uyarılar yapıyorlardı.
33:52Aslında bu düzenlemenin 28 Ağustos'ta fon rehberindeki düzenlenimin yapılması da biraz onların baskısıyla oldu.
33:59Yani bizimkilere kalsa büyük ihtimalle bu iş biraz daha gider ümidindeydiler.
34:03Ama yatırımcılar artık bu işin fişini çekti.
34:06Niye peki?
34:07Çok özür dilerim.
34:08Bu hep merak ediyorsunuz.
34:09Sizi bulmuşken sorayım.
34:10Mesela evet bu gerçekten öyle yani bir dakika hop sizin orada bir şeyler oluyor demeseydi yurt dışında.
34:17Öyle gidecekti.
34:19Niye öyle gitmesini istiyorlardı?
34:21Yani buradan birileri zengin olduğu için mi sadece yoksa ekonomik olarak da işlerine geldiği için mi?
34:28Neden?
34:29Bugünü yaşamamak için aslında.
34:31Yani bugünün geleceğini çok iyi biliyorlardı.
34:34Bugünü ne kadar geç yaşarsak veya seçimden sonra yaşarsak o kadar iyi diye bir düşünceye sahiptiler.
34:39Fon tebliği bile yani özür dilerim yatırım fonu rehber değişikliği bile bunu bağırıyordu.
34:45Yani siz bu işlerden çıkan işte 31 Ekim'de bir düzenleme süresi, 31 Aralık'ta bir düzenleme süresi şeklinde bu işi zamanı
34:53eğermeyi hedefliyordu.
34:54Ama bütün fonzi düzenlerinde olduğu gibi en sonunda yatırımcılar bu işin fişini çekti.
35:00Şimdi artık yüzleşme zamanı.
35:01Yani bu Türkiye'ye zaten normal doğrudan yabancı yatırım gelmiyordu artık.
35:08Yani fabrika kursun, bilim teknoloji alanında yatırım yapsın, ne bileyim istihdam yaratsın falan ama işte para geliyor, para gidiyor.
35:16Bir takım değil mi burada sıcak para girişi sağlanıyor.
35:22Şudur budur, ekonomiye bir katkısı var elbette ki.
35:25Bununla ilgili siz bir kriz öngörüyor musunuz ya da potansiyelini görüyor musunuz?
35:31Görmüyorum çünkü dediğim gibi onlar çoktandır uyarıyordu ve mevcut durumdan rahatsızlardı.
35:36Şimdi işte endeksten o kağıtlar temizlenmeye başladı, gerekli önlemler alındı.
35:40Sonuçta sıcak paradır.
35:41İşte faize bakar, parasının içeride sağlam durup durmadığına bakar.
35:45İçeride kalmaya onlar devam eder.
35:47Yani o anlamda bir sıkıntı yaşayacaklar.
35:49Özür dilerim.
35:50Peki çok teşekkür ediyorum geldiğiniz katıldığınız için.
35:55Önemli oldu en azından bundan sonrasına bakabilmek ve aslında bu krizinde unutulmamasını sağlamak gerekiyor.
36:00Bakın mesela geçen seneydi zannediyorum.
36:04Tam tarihini hatırlamıyorum ama yani 2-3 gün konuştuk değil mi?
36:09Bu evinden 27 kilo altın çıkan, 237 milyon liralık hesabı olan,
36:16Türkiye'nin genelinde 7 tane 8 tairesi bulunan devlet havi meydanları daire başkanı.
36:22Bunları mesela soramadan o skandal kafa andı gitti şimdi serbest kalınca tekrardan hatırlıyoruz.
36:27Aa hakikaten böyle bir şey vardı diye.
36:30Dolayısıyla bu fall krizinin de bu hale gelmemesi için fikri takibi sürdürmek gerektiğine inanıyorum.
36:36Kerim Rota bugün bize geleceğe doğru önemli ipuçlarını verdi.
36:41Ne yapılması gerektiğine dair.
36:43Çok teşekkür ediyorum tekrar.
36:44Kerim Bey tekrar buluşmak üzere.
36:51Çeviri ve Altyazı M.K.