00:01What's up, man?
00:02You don't have brain!
00:03Just f***ing you, oi!
00:05Nag-walk out sa gitna ng public consultation
00:08ang Norwegian AI developer na si Daniel Robertson.
00:13Ang kumpanya ni Robertson planong magtayo ng Artificial Intelligence o AI Data Centers
00:20sa 10 hektaryang lupaing sakop ng dalawang barangay sa Oton, Iloilo.
00:26Trabaho ang alok ng kumpanya, pero ang mga maapekto ang residente
00:31nangangambang mawala ng tirahan at kabuhayan.
00:43Ayon sa Oton LGU, nagsumite ng proposal ang kumpanya nitong Mayo.
00:57Kaya may initial talk sila sa MPIW, AMIWD.
01:02Muna ang isa ka-concern nila, ngati sa Amun-Gyapon man dalumduta, kuwao ng tubi.
01:09We need a scientific study for that.
01:12Dati pa may mga data center sa mga computer at server nito.
01:17Dumadaloy at naiimbak ang mga data o digital na impormasyon,
01:22pero lumaki ang demand sa mga ito sa pag-usbong ng AI.
01:26Matakaw ito sa kuryente para tumakbo at mapagana ang mga cooling system
01:31para hindi mag-overheat.
01:34Sa Amerika, ipinagbawal sa New York State ang pagkatayo ng bagong data centers
01:39habang ipinatigil muna sa Texas ang pagkabit ng mga data center sa state power grid
01:46para ma-audit ang magiging konsumo.
01:49Ang mga isyong iyan, ilan sa mga tinalakay sa pagdinig ng ating Senado
01:54tungkol sa Paxilica Initiative ng Amerika.
01:57Pag iliwala ng Basis Conversion and Development Authority o BCDA,
02:02mga pabrika ang itatayo at hindi data centers.
02:05Ang akala po ay data center, hindi po it will be the components that go into the data center.
02:12So manufacturing po ito?
02:13Manufacturing po, yung dun sa Clark.
02:15Gagawa rin daw sila ng sariling source ng tubig at kuryente para sa pasilidad.
02:20Pinag-aaralan din ang desalination para makagamit ng tubig dagat.
02:25Nariyan din ang pangamba ng mga katutubong mawawalan ng lupa.
02:28Sabi ng BCDA, nasa 75 pamilya lang ang maapektuhan.
02:34Bagay na kinontra ng kinatawa ng Indigenous Peoples.
02:38Ang pinag-uusapan lang po kasi natin na 75 houses,
02:42isang sityo lang po na nasa loob po ng mismong proposed Paxilica Site.
02:47Pero yung perimeter po nung pinakita na lang Paxilica Site,
02:54dalawa pong IP communities ang katabi.
02:58And of those dalawang IP communities, 182 farmers po will be displaced.
03:05Ang census namin talaga dun sa Sapangkawayan, asa 1,000 kami.
03:10So ngayon lang po kasi nakikita ng BCDA na 14 houses lang kami,
03:172013 pa po yung census nila.
03:20Isa rin sa Idinaing sa BCDA ang maapekto hang libingan ng mga ninuno ng mga katutubo.
03:26Andun din po yung burial ground ng mga kanununuan namin.
03:30Opo.
03:31Well, yan po yung mga kailangan po nating...
03:33Yan po ang pinaninindigan namin, kaya ayaw namin po umalis doon.
03:36Ang barangay naman po kasi namin malaki.
03:39So hindi po sila aalis sa barangay nila.
03:41So ililiusin lang po sila.
03:43Yung mga burial ground, hindi ho dapat talaga ginagalaw yan.
03:47Baka ma-identify naman.
03:49Baka pwede tayo mag-maintain ng IP cemetery sa gitna ng facility.
03:53Pangako ng BCDA, may maayos na paglilipatan ang mga maapektuhan.
03:59Babayaran din ang mga magsaka.
04:01Pupulungin din daw nila ang mga Tarlac at Region 3 officials.
04:05Ayon sa Alkalde ng Kapas Tarlac,
04:07hindi sila kinunsulta ng BCDA kaugnay ng Pax Silica.
04:12Wala pong nangyari konsultasyon.
04:15Ang nangyari lang po, I remember June 22,
04:19ininvite po kami for a meeting without specifying ano po yung agenda.
04:23Ayon naman kay Senate President Sherwin Gatchalian,
04:26pagamat dapat masagot ng gobyerno ang mga batikos sungkol sa Pax Silica,
04:31magandang oportunidad pa rin ito para sa bansa.
04:34Nakikita ko na ito ay isang once-in-a-lifetime opportunity para sa ating bansa.
04:39Kung hindi who ito papasok sa ating bansa,
04:43sigurado po ako papasok ito sa Vietnam,
04:46papasok ito sa Thailand, sa Indonesia,
04:48ibang bansa ho ay tatanggapin who ito.
04:52Git din ang ilang senador,
04:54dapat matiyak ng gobyerno
04:55na wala silang tinatago sa publiko
04:58at walang lalabaging anumang batas.
05:01Si Pangulong Bongbong Marcos,
05:03tiniyak na di pa payagang makaapekto
05:05ang Pax Silica sa kalikasan.
05:08What we are interested in
05:10is to benefit our people
05:13in terms of jobs,
05:14in terms of investment into the country,
05:16in terms of the advancement of our capabilities,
05:20in terms of technology,
05:21in terms of training,
05:25re-skilling.
05:26Ian Cruz, GMA News.
05:38GMA News.
05:39GMA News.
Comments