00:00www.hradeck.com
00:07www.hradeck.com
00:17www.hradeck.com
00:21Kamanghamangha at kahangahangha
00:23Pinusuan si nare at community sa interes ng online universe
00:26Pero bakit ba nag-vain alam ang video ito?
00:28I'm going to know what's going on in the stories and what's going on in the final video
00:32at trending topics here at...
00:36At dapat kayo rin.
00:37Naggaro ba kayo ng Salagubang noong bata kayo?
00:39Ito sa ilang bahagi ng Hilagang Luzon, particular sa Abra at Ilocos Norte,
00:44may isang uri ng Salagubang na paborito nilang imokbang.
00:47Pagpagin natin yung dahon.
00:52Hindi ko alam na nakakain pala.
00:55Natikman ko, ay, masarap pala.
00:57Palbo, palbo!
00:59Naggunat ang isang lalaki nang may narinig siyang siyak o twit-twit-twit na mga ibon.
01:04Apat na buhay.
01:06Natakpuan sa loob ng isang aircon condenser unit.
01:09Dito po sa aircon na to, dito po po narinig yung iyak ng inakain na ibon.
01:18Dalawang ugoy, mumisita sa mga bahay para makikain.
01:21Ang isa na may maamo, ang isa naman, madalas nang gugulo.
01:25Ang asukal sa bahay na to, bigla na lang daw na wala.
01:29At ang tinuturong may pakana, ang bisitang tila ayaw nang umalis sa kanilang lugar.
01:33Hindi nang ito tao, at hindi rin ordinaryong alagang hayo.
01:38Ang mga bisitang nagiging perwisyo.
01:42Mga unggoy na ito.
01:44Ayun, nagnanakaw, kaya nagagalit yung mga tao.
01:49Yung unggoy na yan, matagal na dito, pabalik-balik.
01:53Saan kaya sila nagmula, at bakit pabalik-balik sila sa lugar na ito?
02:12Dito sa barangay Hula-Hula sa mabuhay sa Buanga, Sibugay,
02:15matagal na ang problema ng mga residente ang dalawang unggoy na ito,
02:18na madalas pag-alagala sa kanilang lugar.
02:22Ang isa pa nga, bisitang housewife na si Jeneline.
02:25Galing akong grocery, tapos pag uwi ko, nandito na siya sa loob ng bahay.
02:30Sa tingin ko, gutom lang naman talaga siya.
02:34Gusto niya makahanap ng pagkain.
02:36That time, timing, meron kaming hinog na papaya.
02:39Ayun, binigay ko sa kanya.
02:41Eh, hindi niya naabot kasi natatakot ko sa kanya na lumapit.
02:45Ang unggoy bumaba at naghanap ng ibang makakain.
02:48Nandako kayo na siya, butoy sa likod.
02:50Alam niya yung paglagyan ko ng grocery, so yun, binuksan niya.
02:54Nakita niya doon yung sugar, kuha niya kaagad, tinapon yung tupperware.
02:58Pantay ang tupperware.
03:02Tapos, kinarganan niya doon sa taas yung asukal, tapos kinain niya talaga.
03:07Lawan na! Lawan na!
03:10May mga unggoy na side-type at tumiiwas sa tao,
03:13habang ang iba naman ay mas curious at mahilig mag-explore.
03:17Ang ilahat ng unggoy ay makikita natin ay pare-parehong kilos o reaksyon sa kanilang paligid,
03:23kahit hindi nakapagsasalita.
03:24Sa pamamagitan ng iba't ibang tunog, galaw na katawan at ekspresyon ng muka,
03:28napapakita ng mga unggoy kung sani masaya, nagaalala o nagwa-warning ng panganib sa kanilang grupo.
03:34Ang dami mong alam, Kuya Kim!
03:39Pinuntahan na team kasama si na Jeneline ang sinasabing bakawan o mangro,
03:43kung saan madalas bakitang mga unggoy.
03:46Pero wala kami naabutan na unggoy.
03:51Pinuntahan na team kasama si na Jeneline ang sinasabing bakawan o mangro,
03:55kung saan madalas bakitang mga unggoy.
04:01Punta rin o timula sa barangay sa isa pang area ng bakawan,
04:05pero hindi rin noon nakita ang mga unggoy.
04:08Kapag ganito hindi nakikita sa kanilang barangay,
04:10sa kabilang bayan naman daw gumagala ang mga unggoy.
04:13At makalipas ang ilang araw, saka ulit ito nagpakita sa lugar.
04:20Saka barangay captain,
04:22ang safety measure nga kung gihatag sa mga residente is ipaghatag o abiso
04:29na diliangay o dool sa mga unggoy.
04:32Dayon, usapod ang barangay o proper coordination sa tamang ahinsya o sa DNR bakaha
04:40para safe na madakop na ito ang mga unggoy.
04:43Dayon, mauli na ito siya sa sakto niyang pinoyanan.
04:48Pero bakit nga kaya pabalik-balik pa rin ang mga ito sa kanilang lugar?
04:52Ayon sa opisyal ng CENRO o City Environment and Natural Resources Office sa probinsya,
04:57mga adult Philippine macaque daw ang dalawang unggoy na pagalagala sa barangay Hula-Hula.
05:02Ang unggoy na yun ay nasa lima hanggang labing limang taon base sa laki ng unggoy.
05:09Ang Olotanga Islands ay napapalibutan ng mangrove ecosystem.
05:14Ayon sa eksperto, hindi naman talaga layunin ng mga unggoy na manggulo.
05:18Kadalasan sinusundan lang nila kanilang instinct upang maghanap ng pagkain at mabuhay.
05:23Kakulangan ng pagkain dun sa wild.
05:26Nasanay na kasi sila na may nag-aabot ng pagkain.
05:32Kasi alam niya na ako yung palaging nagbibigay sa kanya ng pagkain.
05:37Kaya siguro pag wala na siyang makain, binabalik-balikan talaga niya ako dito.
05:44Cute man at parang sanay na sa tao, hindi pa rin dapat kalimutang wild animals ang mga unggoy.
05:50Nawa na!
05:51Patay ang superwear!
05:54Kaya ang pinakamainam na pakikitungo sa kanila ang pagiging maingat at magalang sa kanilang espasyo.
06:01Ang dami mong alam, Kuya Kim!
06:08May mga itiman nilalang sa ilalim ng lupa
06:14na ngayon yung naglalabasan.
06:16Mula rito sa ilalim ng panete tree.
06:22Ano yan?
06:24Nasa ilalim na sila ng lupa ng halos tatlong taon kung saan ang tanging kinakain nila ugat ng halaman.
06:30Ito'y sasapit ng hunyo.
06:40Dito sa lawang Ilocos Norte, nakilala namin ang certified draketero na si Tatay Edmil.
06:46Mill version daw siya ng kuratsya na all year round, walang pahinga.
06:50Lahat katrabaho kaya ko.
06:51Sa lupa, sa dagat, sa bukid para masuportahan ang pamilya.
06:58Tuwing January hanggang March, nangingista siya sa dagat.
07:01Kapag April at May, sa ilog naman.
07:03Nagfa-farm din siya ng kamoting kahoy tuwing July at August.
07:06Habang mga gulay naman ang pananim tuwing per months.
07:10Pero teka, kulang yata ng isang buwan ang yearly schedule ni Edmil.
07:14Ang June!
07:16Sa buong ito, naalangali ng kita sa tubig at bukid.
07:19Sa kadiliman daw siya kumakapit.
07:23Sakto naman na tuwing Hunyo rin, nabubuhay itong punteria niya.
07:28Ito po yung balete na papagpagin natin.
07:33Aakyatin natin.
07:34Pagpag, pagpag, pagpag!
07:36Pero huwag matakot.
07:38Hindi naman zombie ang gigisingin niya.
07:41Andi ato yung turunan niyo.
07:43At pinot tayo!
07:44Kaya!
07:45Kundi insekto, nakotawagin, kay abal-abal.
07:49Mabilis ba benta? May presyo pa.
07:52Pagdo nga kaya ang kitaan sa rakit na yan?
07:56Paldo, paldo, paldo!
08:00Ang abal-abal o June beetle sa igles ay kilala sa Katagalugan bilang Saragubang.
08:05Ang kadalasang kulay nito reddish brown o dark brown papunta sa kulay itim.
08:09Kunyo raw talagang mating at feeding season nila kaya sa panahong ito na natin sila makikita.
08:14At parang isalding mong pag-ibig din ang peg nila.
08:17At tinatagal lang kasi nila sa mundong ibabaw, linggo lang.
08:21Four life stages.
08:22Egg, larva, pupa, and adult.
08:25And then pagka nakapag-reproduce na sila, in a matter of time, mamamatay na rin sila.
08:31Pero alam niyo ba, na bukod sa June beetle, tinatawag din itong May beetle o July beetle.
08:36Dahil sa ibang lugar, advance or delayed ang pagbago nila.
08:39O, depende sa buwan ng pangalan ha.
08:42Dahil pala, mga may atin.
08:43At dahil Father's Day naman, deserve niyong kasiyahan na may kapartner pang abal-abal, mga tatay.
08:49Kung gustong ulamin, bagay daw itong isahog sa classic Ilocano dish na balatong o yung version nila ng ginisang munggo.
08:57Imbis kasi na bagnet, pwede daw pang substitute itong malutong na abal-abal.
09:04Manganta yun!
09:06Malinamnam talaga, sobrang lasa kapag naghalo na ang munggo at sa salagobang.
09:12Madaling lutuin, nakasaray ang kainin.
09:21Pero ang abal-abal, easy rin bang pagkulihin?
09:24Pagpumalain!
09:25Sa Pilipinas, ang hudyat nalalabas ng abal-abal kapag gumuhos ng ulan sa buwan ng hunyo.
09:31Nababasa at lumalambot kasi ang nanuyong lupa.
09:34Kaya dumadali din ang pangingitlog at pagkahon nila mura sa ilalim ng lupa.
09:38Ngayong araw nga ang ikahuling araw ng paghuli.
09:41Kaya tara, sama tayo sa kanila.
09:43Huwag masyadong magsalita-salita.
09:47Pag may kumapit sa damit, huwag pupulutin, huwag tatanggalin.
09:54Nang makarating sa puno ng balete.
09:58Pagpagin natin, pagpagin natin yung dahon.
10:01Kapag nahulog ng mga abal-abal, hudyat yun nabuksan ang silaw.
10:08Ang mga nocturnal insecto na ng June Beetle
10:11ay nakakapag-navigate sa liwanag ng buwan at mga bituin.
10:15Kaya kapag nagkakaroon ng artificial light tulad itong ilaw na dalanin na Edmel,
10:20naa-attract na naditis-orienta mga abal-abal hanggang sa matrap na sila sa liwanag.
10:28Tulong-tulong sa pagpulot.
10:30Ang mga nahuling abal-abal ay binibenta ni Edmel sa Isabela, Cagayan, Baguio,
10:34at kung minsan, umaabot pa sa Amerika.
10:37Maraming nag-order sa akin para lang mapadalahan ang mga kamag-anak sa ibang bansa.
10:43Dalawang piso ang bentahan kada piraso.
10:45Akala nyo maliit pero sa isang linggong raket na yan,
10:48kada taon, pumapalduro siya ng 10,000 piso.
10:52Malaking tulong sa pamilya ko ang kinikita ko sa salagubang.
10:55Pagdagdag sa gastusin.
10:58Nagtatago man sa dilim, hindi naman kayo matatakot sa biyayang hatid.
11:02Nito once-a-year appearance ng mga abal-abal.
11:06Paldo, paldo, paldo!
11:07Dabi mong alam, Kuya Kim!
11:11Apat na buhay.
11:12Natagpuan sa loob ng isang aircon condenser unit.
11:18Hindi lang daw ugong ng makina ang maririnig sa air conditioner unit na ito,
11:22kundi pati hunin ng mga ibon at ilang pagong pisa pa lamang.
11:25Dito po sa aircon na ito, dito ko po narinig yung iyak ng inakay na ibon.
11:30Dali-dali raw na kinura ng video uploader na si Aris ang mga inakay.
11:35Ang mga susunod na mangyayari.
11:38Di ka bubulat nyo.
11:44Sa ilang kultura, may paniniwala na kapag nakakita ng balahibo ng ibon
11:48sa mga hindi inaasahang lugar.
11:50Sign daw ito na malapit ang inyong guardian angel o mahal sa buhay na namayapa na.
11:56Pero paano kung hindi lang ba nahipo ang inyong makita?
12:00Kundi mga bagong pisang ibon o inakay.
12:04Kung siyensya ang tatanungin.
12:06Karaniwang naghahanap ang mga ibon ng lugar na safe, stable at mataas.
12:10Kaya minsan, sa aircon condenser, bubong.
12:13Vents o kahit sa maliliit na siwang sa pader, gumagawa ng pugad.
12:17Mas mataas at mas taguan lugar, mas maiiwasan nila mga predator tulad na mga pusa,
12:21ahas at iba pang hayop na pwedeng magdulot ng panganib sa kanila mga itlog o inakay.
12:26Tayo mo kalam, Kuya Kim!
12:28Ganito na nga ang nangyari sa video uploader na si Aris.
12:32Habang nagpapakayit po ako ng kalapate ko, may narinig po ako na iyak ng ibon doon sa may aircon.
12:38Kaya po, agad-agad ko sininip.
12:40Nagulat po ako eh.
12:41Kasi po first time po po makaigwentro ng mga ganong pangyayari.
12:45Agad-agad tinanggal ni Aris sa mga inakay mula sa loob ng aircon.
12:49Nagulat po siya kami kasi araw-araw namin ginagamit yung aircon.
12:52So, kala namin kasi hindi po sila safe doon.
12:55Ano kaya ang nangyari sa apat na ilakay na gusto lang naman sanang iligtas ni Aris?
13:00Pero bago yan, usapang itlog muna tayo.
13:03Ang tanong napakasimple, magbigay na mga paraan ng pagluluto sa itlog ng manok.
13:093-tong itlog.
13:103-tong itlog, correct?
13:11Dilaga.
13:12Dilaga?
13:14Sunny side up.
13:15Sunny side up.
13:17Sunny side up.
13:18Adobo.
13:18Ito yung adobong itlog ba?
13:22Meron, sa manok.
13:23Dinalagyan.
13:26Dinalagyan ng itlog yung adobo.
13:28Pero hindi yun ang luto sa itlog.
13:30Scrambling.
13:31Scrambling, correct.
13:32Paraan ng pagluluto ng itlog.
13:35Sarsyado po.
13:36Sarsyadong itlog, correct.
13:38Tama.
13:39Steam.
13:40Steam.
13:41Ang steam, egg ba, ay correct.
13:44Tama.
13:45Ngayon, balikan naman natin ang mga inakay na kinuha ni Aris.
13:48Sa kasamang palad, tatlo sa apat na inakay ang hindi nakasurvive.
13:54Pag makakita tayo ng pugad ng mga ibon doon sa loob ng bahay, huwag natin gagalawin.
14:00As much as possible, gumabalik yung ibon, yung parents yan eh.
14:06At kung maaaring hindi mo siya makita dahil ina-avoid nila na makita sila.
14:11Kung gano'n ang sitwasyon na nakita mo nahan doon at nabuhay siya, nakapisa siya, meaning na yung init na
14:19binudulot ng aircon, hindi naging potential hazard para sa ibon na nahan doon.
14:26Itong linggo lang, napansin ni Aris na tila may bagong pugad na nabahan sa loob ng isa sa kanila mga
14:30aircon condenser unit.
14:32Parang gumagawa pa lang yata po ng pugad o mayroon na pong itlog o yung inakay.
14:36Natutunan ko po sa experience ko ay huwag na lang po silang galawin doon o ariana lang po.
14:41Tapos baka kasi po hindi na rin sila mabuhay pag saring sa atin na punta o pag hindi na sila
14:46babalik ka ng magulang nila.
14:48Ang pagkakaroon ng maraming pugad sa loob ng bahay ni Aris, pwedeng may kinalaman daw sa pagkakaroonan niya ng mga
14:54alagang ibon.
14:55Mas gusto nila doon sa mga maraming lugar na paaring may potensya na pagkain at hindi sila gaang ginagambala.
15:04Or mayroon pa mga alagang ibon din sa kapaligiran mo na usually inalalaglag yung mga pagkain ng pinakain nila.
15:12Ang good news ang soul survivor sa mga inakay.
15:15Unti-unti na lumalakas at tinutubuan na ng balahibo.
15:21Pagka maliit pa ang ibon, medyo may kahirapan na makilala ang ibon.
15:26Pero basi doon sa mga lugar na pinakakitaan sa kanya, is more likely ito'y isang duration trees.
15:34Ito'y nadala dito during the Spanish colonial time pa.
15:38Nakapag-adapt sila dito sa lugar natin at mabilis silang dumami at magparami.
15:43Ang survivor na inakay, simbolo ng pag-asa.
15:47Sa loob lang ng ilalinggo, patuloy siyang lalakas at matututugubipad ng malaya.
15:53Dahil mo alam, guyakin!
15:59Ito naman ang isa sa mga rescued animals dito sa bahay ko.
16:02Meron tayong farm permit to keep exotic animals sa itong bayawak.
16:06Pagamat itong bayawak ay napaka-common, malapit na rin maubos ito dahil ginagawang pagkain ng maraming tao.
16:12Masarap daw dahil lasang manok.
16:14Kung lasang manok, eh di kumain na lang tayo ng manok.
16:16Iwanan natin itong mga bayawak.
16:18So medyo matagal na rin sa akin ito.
16:20At napaka-amo dahil magmula bata ito, talagang pinapakain na hand-fed na.
16:25Bayawak, baranus kumingay o yellow-headed monitor galing sa Misayas.
16:33May mga kwento rin ba kayong viral worthy?
16:35Just follow our Facebook page, Dami Mong Alam Kuya Kim, at isenyo doon ang inyong video.
16:40Anong malay nyo?
16:40Next week, kayo naman ang isasalang at pag-usapan.
16:43Hanggang sa muli, sama-sama nating alamin ng mga kwento at aral.
16:47Sa likod ng mga video nag-viral, dito lang sa...
16:49Dami Mong Alam Kuya Kim!
16:51At dapat kayo rin.
16:52Para sa mas mahabang kwento na at nagdagkaalaman,
16:54panorin ang dami mong alam Kuya Kim extended episode sa GMA Public Affairs YouTube channel.
16:59S-M-A-B-K-A-B-A-N-G-L-E-N-G-N-G-L-E-N-G
17:03-L-E-N.
17:03S-M-A-B-A-N-G-L-E-N-G.
Comments