00:00İngiltere tarihi bir adım attı. Türkiye'deki kritik benzeri işte Ofcom kurumu artık bu platformları denetleyecek.
00:08Tıpkı radyo-televizyon kanalları gibi ceza sistemine tabi tutacak.
00:12Gözleri artık Türkiye'nin bu konuda atması beklenen adımda.
00:17Şimdi adli bilim işim uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık bizimle birlikte konuşacağız detaylıca.
00:22Ali Murat Hocam hoş geldiniz yayına.
00:23Hoş bulduk. Sağ olun Meltem Hanım. Teşekkür ederiz.
00:25Ben teşekkür ederim. Şimdi okurken bile sevindim. Neden?
00:27Bakın şimdi sizler ekran başında bizleri izliyorsunuz değil mi?
00:31Bizim burada mesela yanlış bir bilgi verme gibi bir lüksümüzü olanağımız yok.
00:37Çünkü bizi denetleyen kurumlar var. Radyo-televizyon üst kurumu var.
00:41Ağzımızdan çıkan her bir kelime Ali Murat Hoca'nın da benim de yayın sorumluluğu kapsamında bir sorumluluğumuz var.
00:48Ve bu nedenle de ağzımızdan çıkacak tek bir kelime hayati önem taşıyor.
00:52Önemli. Yani çünkü burası bir haber kanalı ve burada söylenen her bir sözün teyit alınmış ve gerçeği kanıtlanmış olması gerekiyor.
01:02Şimdi gelelim sanal medyanın aslında yani çok özür dileyerek söylüyorum çöplüğüne.
01:08Sanal medyada o kadar yanlış, o kadar dezenformasyona açık bilgiler dolaşıyor.
01:14Ve o kadar da çabuk yayılıyor ki bu nedenle son yıllarda özellikle yalan yanlış haber kaynıyor orası.
01:22Gerçeği teyit edilmeyen ya da işte klavye başında oturup habercilik kimliğiyle alakası dahi olmayan insanların
01:30bazen sadece ortamı karıştırmak adına yazdığı haberleri görüyoruz.
01:34Bu nedenle bu Ofcom denetimi çok önemli.
01:37Evet.
01:38Ne diyorsunuz?
01:39Şimdi şöyle söyleyelim. Ofcom bir kere İngiltere'nin medya denetleyicisi kurumu.
01:44Yani Türkiye'deki radyo televizyon üst kuruluna muadil.
01:47Şimdi bakın biz zaten defaatli yıllardır şunu söylüyoruz.
01:51Dijital platformlar. Bunun içerisinde işte dediğim gibi başta Netflix olmak üzere biliyorsunuz
01:57özellikle sapkın içerikler, işte LGBT'nin çok ön plana çıkartılması, pedofili içerikler,
02:04enses ilişkiler bunlar çok rahat ve aktif bir şekilde sunuluyordu.
02:09Hangi başlıkla sunuluyordu?
02:11Bunlar dijital platform, abonelik sistemi var.
02:14İsteyen parasını verir, izler. İstemeyen izlemez.
02:18Hatta biliyorsunuz Amerikalı senatör de Netflix'i eleştirmiş.
02:23Hatta onun yöneticisi Netflix yöneticisi demişti ki aileler çocuklarını izlettirmesin demişti.
02:28Fakat burada çifte bir standart oluşuyordu.
02:30Neden?
02:30Çünkü bu platformlar özgürlük kisvesi altında istedikleri gibi toplumu manipüle edebiliyorlardı,
02:36istedikleri gibi yönlendirebiliyorlardı.
02:39Hem bu işin ekonomik boyutu var, hem bu işin ahlaki boyutu vardı.
02:43Şimdi düşünün biz yıllardır bunu söylememize rağmen bizden değil,
02:47yani radyo televizyon üst kurulundan değil ne hikmetse Ofcom'dan geldi.
02:51Yani İngiltere'den geldi.
02:52Bak, özgürlüklerin tırnak içerisinde, özgürlüklerin, medeniyetlerin beşiği diye ifade ettiğimiz bir yerden geldi.
02:58Şimdi Meltem Hanım detaylar neler?
03:00Bunu iyi anlatalım ki, hani bizim yıllardır söylediğimiz...
03:03Örnek teşkileti.
03:04Evet, aynen öyle.
03:05Bir kere şu var, geleneksel yayın kuruluşu neyse diyor,
03:08Jan Murray, bu İngiltere'nin medya bakanı.
03:12Artık diyor her şey dijitale kaymaya başladı.
03:15Ve bu artık kontrolsüz, uçsuz, bucaksız bir derya haline gelmeye başladı.
03:19İstediği kadar dijitalde olsun bu platformlar,
03:22istedikleri kadar yayınlar, diziler, filmler buradan yayınlansın.
03:26Hayır, bizim yasalarımıza tabi olmak zorundalar dediği olması gereken odur.
03:30Yani küresel kisvesi altında aslında propaganda, manipülasyon, dezenformasyon ve yönlendirme etki ajanlığı gerçekleştiriyorlardı.
03:38Şimdi peki bundan sonraki süreçte İngiltere'de ne olacak ve Türkiye'den beklentiler nelerdir?
03:44Yani Türkiye'nin radyo televizyon üst kurulunun atması gereken adım nedir?
03:48Bunları anlatalım.
03:49Şimdi burada 500 bin izleyici kriteri var.
03:52Yani 500 binden fazla olan dijital platformları kapsayacak.
03:556?
03:566 olmayacak.
03:57Evet, yani onunla ilgili herhangi bir düzenlemek.
03:59500 bin ve üzeri.
04:00500 bin ve üzeri.
04:01Yani gerçekten...
04:02Zaten yayılması için bu rakam.
04:03Yeterli zaten.
04:04Türkiye'de de zaten 3 aşağı 5 yukarı bu rakamların var olduğunu görüyorsun.
04:08Bu zaten yaygın, hepimizin bildiği tırnak içerisinde popüler dijital platformlar olarak karşımıza çıkıyor.
04:13Televizyonla aynı kurala.
04:15Ya televizyona uygulanan kural...
04:18Ya burada CNN Türk var.
04:20Ya da başka bir kanal var diyelim.
04:22Diyor ki, hayır CNN Türk, sen bunu gösteremezsin.
04:25Bu 6.112 sayılı kanunla çocukların zihinsel, fiziksel gelişimine aykırı.
04:29Sen yapma, dijital platform.
04:31Sen istediğini yayınla, istediğini anlat, istediğini aktar.
04:35Anne ile oğul arasındaki enses ilişkiyi de anlat.
04:38Ya da aynı cinsin sapkın ilişkilerini de anlat.
04:42Bunun müstehcen görüntülerini de yayınla.
04:44Böyle bir şey olur mu?
04:45Netflix'in kurucusu da diyor ki mesela, duyduğumda şaşırdım.
04:50Şöyle bir ifade kullandı.
04:52İzletmeyin o zaman.
04:53Evet, işte Amerikalı senatör diyor ki, ya bu içerikler nedir?
04:59Ahlaki olarak çocukları çöküntüyesi...
05:01Bak Amerika'da, Amerika'da bunu söylüyor.
05:03O da diyor ki, aileler hissettirmesin.
05:06Ne yapalım, bizim her noktada, her görüşe, insana saygımız var.
05:10Saygımız var.
05:10İşte o saygı kişisi altında yönlendirme yapıyor.
05:13Bunların arkasında lobi var.
05:15O dizilerin hepsinde mutlaka sapkın bir karakter var.
05:18Ve en masum, başrol, ana karakter, hikaye onun üzerine kuruluyor.
05:22Onu çocuk, genç izledikten sonra ne oluyor?
05:24Yavaş yavaş, üçüncü cins diye ifade ettiğimiz bir noktaya doğru kaymaya başladı.
05:29Bunu Amerika'da, bunu İngiltere'de artık bakıyor ki bu işe dur diyecek.
05:33Bir de şu var, doğruluk ve tarafsız.
05:34Siz az önce söylediniz.
05:36Şimdi siz burada bir dezenformasyon yayın.
05:38Yanlış bilgi verin, haber verin.
05:39Ta hemen gelir sana teksik sunarlar.
05:42Gelir sana tazminat davası açarlar.
05:44Bu dijital platformlar geliyorsun.
05:46Karşında zaten doğru düz bir muhatap bile söz konusu değil.
05:49En büyük sorunlardan bir tanesi var da bir de hassas grupları.
05:52Çocukları, gençleri koruman lazım.
05:53Sen tam tersi çocukları sapkınlıkların içerisine çok güç oluyorsun.
05:57Cezayi yaptırımı da yok.
05:58Geçen sene hatırlayacaksınız işte.
06:00Yok işte ekonomi bakanı istifa etti, edecek.
06:03Pazartesi günü böyle olacak deyip.
06:05Yalan yanlış bir haber yayıldı ve binlerce de etkileşim aldı.
06:09Onu diyorum.
06:11Alakası bile yoktu mesela yani.
06:13Ceza kesiliyor, devede kulak mı salim.
06:15Adamların cirosunun 10 binde, 1 milyonda biri.
06:18Bu onun için bir ceza değil ki zaten yani.
06:20Adam diyor ki zaten ben bunu kazanıyorum diyor.
06:22O lobilerden aldığım para bana zaten yetiyor diyor.
06:25Ondan kaynak onu yapıyor.
06:27Ve artık şikayet hakkı var.
06:28Yani bugün nasıl Rituk hakkı var yapıyor?
06:32Ofcom'a diyeceksin ki bu içerik çocukları zehirliyor.
06:35Bu içerik işte yanlış bir içerik.
06:36İnceleyecek onlarda.
06:37Rituk, Ofcom tarafından incelenecek ve ağır para cezaları var.
06:41Bu da çok.
06:41Ceza vereceksen bunu vereceksin.
06:43İhlal başına 250 bin.
06:44250 bin sterlin.
06:46Bir de yıllık gelinin %5'ine kadar ceza.
06:48Sen bunu yap ondan sonra bak bakalım.
06:50Bir daha yapabiliyor mu?
06:50Yapabiliyor mu?
06:51Aynen öyle.
06:51Bir de şu var.
06:53Özellikle engelli vatandaşlar içinde diyor ki bütün platformlarda diyor %80 altyazılı içerik olacak, %10 sesli betimleme olacak ve %5'te işaret
07:03dil desteği sağlanacak.
07:05Bu Ofcom'un yaptığı İngiltere'de uygulanacak plan.
07:07Peki Rituk ne yapmalı?
07:09Yani Radyo Televizyon Üst Kurulu bunu ki zaten bugün baktığınızda yayıncılık açısından değerlendirdiğimizi bizdeki kamu hizmeti yayıncılığı da İngiltere'de BBC
07:18model olarak oluşturulmuş bir sistemdir.
07:21Ne yapılacak?
07:212011 yılında Radyo Televizyon Üst Kurulu yasamız güncellendi.
07:262011 yılında.
07:27Kaç sene geçmiş bunun üzerinden?
07:29Tamı tamına yaklaşık 15-14 sene geçmiş.
07:33Bunun üstünden artık gelmiş bu noktaya gelmiş.
07:35Şimdi Mertem Hanım üstüne dijital platformlar geldi.
07:39Sosyal medya mecraları, sanal medya mecraları açıldı.
07:42Dijital platformlar artış gösterdi.
07:44Video paylaşım siteleri arttı.
07:4615 koca yıl içerisinde yapay zeka gelişim gösterdi.
07:50Bu yasanın niye güncellenmesi gerçekleşmedi?
07:53Bakın en büyük sorunlardan bir tanesi de bu.
07:55Bununla ilgili dijital platformlar sadece internet üzerinden yayın hizmeti sağlayan platform adı altında bir yapı var.
08:02Ama o da tıpkı televizyon gibi.
08:04Yani diyor ki CNN diyor yayınını yapıyor diyelim.
08:07İnternet ortamından yapsın.
08:08Buradaki gibi işte isteğe bağlı video on demand dediğimiz işte ben gelirim istediğimi seçerim istediğimi seçmem gibi bir yapı ses
08:14konusu değil.
08:15O zaman ne yapmak lazım?
08:17Burada da Ofcom'un yapmış olduğunu aynı şekilde Türkiye'ye de uygulamak lazım.
08:21Çünkü burada asıl en büyük muzdarip olan ülkelerden biri bu platformlarda hem maddi olarak hem de ideolojik olarak baskı altında
08:30kalan biziz yani hani çocuklarımız gençlerimiz.
08:33Oradaki saplanda almışız.
08:34Kaç tane çocuk intihara sürüklendi.
08:36Oradaki bir dizi sebebiyle Kore menşeili bir dizi sebebiyle geldi okullarda akran zorbalığı arttı.
08:42Bunların hepsi korkunç ve yönlendirme yapıyor.
08:45O zaman ne yapacağız Meltem Hanım?
08:46Bu yasanın ivedi bir şekilde daha Lama Cimi yok.
08:50Ofcom hatta bizim şimdiden buna başlamamız lazım.
08:53Aslında bu belli.
08:54Yani sorun belli.
08:55Çözüm de belli.
08:56Yani ne olacağı belli.
08:57Bir şey harekete geçmek lazım.
08:59Harekete eyleme geçmen lazım.
09:00Çünkü bak diyor ki adam ya artık dijital platformlar tamamen hayatımıza girmeye başladı.
09:05Bunun önüne bizim dur dememiz lazım.
09:07Yoksa bu ne olacak?
09:08Amerikan sistemi ve onların güdümlediği yapılar gelecek ülkemiz içerisinde de bu iç karışıklıklara da sebebiyet verecek.
09:15Yavaş yavaş medya üzerinden bunu yapıyorlar.
09:18Kimse de farkına varmıyor.
09:19Çünkü bunu yanlış anlamayın fonlayan insanlar da var.
09:23Yani Türkiye'de özellikle o dijital platform güzellemesi yapıp kamuoyunda bunu hayır kardeşim bu giderse yayın biter.
09:31Bu giderse diziler biter.
09:32Ya kardeşim bir tane bana densin ki bu gerçekten çocukları, gençleri eğiten, çocuklara, gençleri ahlaki olarak doğru bilgi sunan, onları
09:42gerçekten topluma hazırlayan bir içerik olsun diye.
09:45Bana desin ki bir tanesi o dijital platformu hepsi için söylüyorum.
09:48Desin ki bu hepsinde nerede sapkınlık var, nerede pedofili var, nerede ensesli ilişkiler var.
09:54Bu aile yapısında zarar verir.
09:55Yani ivedilikle lamı cimi yok, bu işin bir an önce tıpkı okkumdaki bir ritüğünde taşın altına elini koyması lazım.
10:02Bizler buradayız Meltem Hanım.
10:03Bizden de bir şey istenirse gelsinler yapalım.
10:06Çünkü bu Türkiye'yi korumaktır.
10:07Şunu unutmayın yani.
10:08Adli bir işim uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık bizimle birlikteydi.
10:12Önemli bir konuya değindik aslında.
10:14Elbette çalışmaların da yapılacağını ümit ediyoruz.
Yorumlar