00:00Araw-araw, inihahatid naman ni Ryan gamit ang banka ang limang taong gulang niyang anak na si Athalia papunta sa eskwela.
00:13Ito na po yung school service ng mga anak ko. Dalawa po silang nag-aaral. Half day po yung pasok nila.
00:30Yung isa, iahatid ko po yung bunso ko ng umaga. And then pag uwi naman po ng bunso ko, iahatid ko naman po yung panganay ko.
00:37Sa May Sulao Elementary School kung saan nag-aaral si Athalia, lubog din sa tubig.
00:57Sobrang hirap po ng sitwasyon namin dahil nga po delikado, lalo na sa mga bata na nagsisipasok.
01:03Kailangan talaga may mga guide ng magulang yung mga bata pag-aalis ng bahay.
01:15Bago mag-uwian, inabutan ko ang mag-ama.
01:19Sir Ryan!
01:20Sir, mabing bang?
01:21Mabing bang?
01:22Mabing bang?
01:23Dong, kamusta yung araw niyo kanina?
01:25Apo, ayun po. Mag-ahapong nag-uulan ng ganyan lang naman, sir.
01:28Gano'n ba siya kahirap, Ryan?
01:30Sobrang hirap po, sir, kasi yun na nga, imbis na maglalakad na lang kaming pamilya, mas safe.
01:36Sana pong maglalakad, pero gawa nga po ng baha.
01:40Napipita kaming magbangka talaga kahit may yung idio delikado po sa bata.
01:45Kung kayo masusunod, ano ba talaga po gusto nyo sana para sa sitwasyon na pagpapatid sa mga anak nyo?
01:53Sana nga po, tuluyan nga po mawala maibsan na po, sir, yung pagbaha dito sa lugar namin.
01:59At yung mga classroom po kasi dito, sir, sobrang nasalantana talaga.
02:04Kaya kailangan din po namin ang mga buildings talaga sa elementary namin, sir.
02:10O, ano masasabi mo, Matalia? Ano ba gusto mo maging paglalakad mo?
02:14Bumbero po.
02:15Bumbero?
02:16Wow!
02:18Talaga, marami kang matutulungan at masasalbang taon yan.
02:22Magalingan mo sa pag-aaral, ha?
02:24Okay, Matalia.
02:25Matalia.
02:27O, magigat po kayo pag-uwi.
02:31Ang batang araw-araw na lumulusong sa baha, nangangarap maging tagapagliptas.
02:36Binisita ko rin ang loob ng eskwelahan.
02:55Dito makikita ang patunay ng iba pang problema.
03:00Itong mga classrooms ang tuluyan ang inabandona dahil sa tuluyan pagbaha dito sa elementary school nang may sulaw.
03:14Nakausap ko ang principal ng eskwelahan.
03:17Taon na raw ang binibilang sa marami nilang kakulangan.
03:21Paano yung mga estudyante? Ilan po estudyante sa isang classroom?
03:24Sa isang classroom po is nasa 50.
03:28And then minsan, syempre dahil nga kasi pinaghahati-hati namin.
03:33Dahil gusto namin lahat ay magkakaroon ng face-to-face.
03:37So, magkasama yung dalawang seksyon ng grade 1 to grade 6 yun.
03:42Tapos shifting siya.
03:44Four hours, four hours yung bawat klases na nagkaklas yung teacher.
03:50Gano'ng katagal na itong kakulangan ng classroom dito sa inyong paaralan?
03:52Siguro mga magpa-five years na kulang talaga.
03:57Kung tutusin, hindi kulang sa flood control projects ang Bulacan.
04:02Katunayan, sa lalawigan matatagpuan ang pinakamaraming flood control projects
04:08ng Department of Public Works and Highways o DPWH
04:13na nagkakahalaga ng mahigit 43.7 billion pesos sa nakalipas na tatlong taon.
04:20Napakalaking halaga.
04:22Pero hindi naman lahat nararamdaman ng mga tao.
04:26Tulad na lang ng flood control projects sa kalumpit,
04:29malapit sa lugar ni Nanay Evelyn at Akalya.
04:32Nakita naman natin kung gano'ng kalubog sa tubig ang Sitio Nabong.
04:37Mga ilang taon na rin.
04:39At sa akin palagay, ito yung mga lugar na talagang nangangailangan ng mga flood control projects.
04:43Kaya titignan natin kung saan ba located itong mga flood control projects na ito.
04:49Dito along the Bampanga River.
04:51Hala, hinapin natin.
04:52Hala, hinapin natin.
04:53Hala, hinapin natin.
04:55Nang puntahan namin ito kasama ang lokal na pamahalaan ng kalumpit, ibang larawan ang sumalubong sa amin.
05:14Mga bakal na nakausli.
05:17Mga posting kinakalawang.
05:19Mga pondasyong tinabunan ng basura.
05:23Mga proyekto na sa papeles ay natapos.
05:26Pero sa aktual, parang hindi man lang nasimulan.
05:30So, nakikita natin ang hilera ng mga sheet pile dito.
05:34Fabi ni Architect John.
05:37Ito ay isang unfinished na flood control project.
05:39February 2024, sinimulan ang river wall na ito.
05:46October 2024, ang nakasaad na completion date.
05:51At ang halaga, mahigit 77 million pesos.
05:56Pero malinaw, hindi ito natapos.
06:00Ang purpose po talaga ng flood control, para maprevent po yung pasok ng tubig mula ilog papunta dun sa mga kabahayan.
06:06So, kung matitingga ito at hindi natapos, hindi natuloy, parang useless po yung nagawa nating project na una.
06:17Habang binabaybay namin ang ilog, namataan ko ang isang pumping station.
06:22Ayon sa mga dokumento na galing sa DPWH, 80% completed na ang project na nagkakahalaga ng 92 million pesos.
06:32Pero nang makita namin, halos mga bakal at sheet pile pa lang ang nakatirik sa gitna ng tubig.
06:41Pumping station to.
06:43Ibang kontrata po yan.
06:44Tapos, itong specific na project na ito, tatlong contracts po ang pinabid ni DPWH.
06:54Sa patuloy namin pag-iikot sa kahaba ng ilog, natunto naman namin ang isang flood control project na nakasaad sa dokumento na 100% completed noong November 2024.
07:11Ang halaga, mahigit 77 million pesos din.
07:15Pero, wala kaming nahanap na proyekto.
07:20Ito na kalagay, construction of reinforced concrete flood control structure worth 80 million.
07:27Tapos, yung location ay ito, ito yung ano niya.
07:30Parang gamito.
07:31Completed.
07:33Tapos na daw siya noong November 2024.
07:36Pero ito siya, architect.
07:37Wala kayong makikita ng structure.
07:41Walang pader.
07:43Walang bakas ng kahit ano.
07:46Ang pilit kung tututusin ano.
07:48Napakigandang tanawin.
07:51Yung nature, di ba?
07:53Nabansag ang isang buuto.
07:56Out of the 85 flood control projects na siniliksik nila, architect,
08:0144 doon ang unlocated or suspected ghost projects.
08:09Sa aming pagbabalik sa Pampang, kapansin-pansin ang dalawang matatayog na poste sa magkabilang dulo ng ilog.
08:20Magsisilbi pala sana ang mga ito na pundasyon ng isang hanging bridge na magtutulay sa barangay Bulusan at May Sulaw.
08:30Yung dalawang poste, talagang purpose niya talagang hanging bridge.
08:34Magandang biyayari ito kung natuloy yan.
08:36Hindi ito, hindi ka namamasahe.
08:38Ngunit, gaya ng iba, hindi rin ito natapos at matagal nang inabando na ang proyekto.
08:46Nagapai
