00:00Çanakkale
00:011915'te Çanakkale'de İngilizlere yakın tarihin en büyük yenilgisini yaşattı.
00:191918 yılında Birinci Dünya Savaşı'ndan yenilgi yüzü görmeden çıkan tek Osmanlı komutanıydı.
00:37Cumhuriyetin ilanıyla birlikte hilafete karşı mücadele başlatıp kazanan ilk siyasi lider oldu.
00:49Bugün 10 Kasım. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ölüm yıldönümü.
01:13Baştan söyleyeyim, öyle hüzünlü bir bölümle karşı karşıya değilsiniz.
01:17Çünkü Atatürk'e bir fikir olarak baktığımızda onun perspektifi böyle bir günde dahi bize hüzünlenmememiz gerektiğini,
01:25aksine daha yapacak çok şey olduğunu söyler.
01:28Biz de elimizden geldiğince öyle yapacağız.
01:31Hafıza 10 Kasım özel bölümü başlıyor.
01:41Çocukluğundan beri askeri üniforma giymek isteyen Mustafa Kemal,
01:44üniformasını her zaman vatanseverlik parolasıyla taşıdı.
01:48Fikirlerini söylemekten hiçbir zaman çekinmedi.
01:51Daha öğrencilik yıllarında Ali Fuat Cebeso ile birlikte gazete çıkardı.
01:55Yıllar sonra o günleri,
01:57''Asker olmasaydım gazeteci olmak isterdim'' sözüyle anacaktı.
02:0124 yaşındayken fişlenmiş bir asker olarak Şam'a sürgün edildi.
02:04Bu sürgün ona bambaşka tecrübeler kazandırdı.
02:07Osmanlı'nın ücra topraklarında yozlaşmanın ne boyuta vardığını gördü.
02:12İmparatorluğun yıkılış sürecinde Balkanlar tehlikedeydi.
02:15Daha küçük ve kolay savunulabilir sınırlara çekilmeyi önerdi.
02:35O gün bu fikriyle ciddiye alınmayan Mustafa Kemal'in önerisi,
02:39yıllar sonra Misak-ı Milli'nin sınırlarını çizecekti.
02:42İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra yaptığı bir konuşmada,
02:46iddiat ve terakkinin yönetim sorununu dile getirdi.
02:50Mustafa Kemal'in bu çıkışı bir kez daha dışlanmasına neden olacaktı.
02:54Askerin siyasete karışmaması gerektiğini savunmuştu.
02:57Her koşulda Osmanlı'nın çöküşündeki yönetim hatalarını gözlemledi.
03:01İyi bir asker olmanın yanı sıra siyasi kişiliğinin temelinde bu gözlemler yer alıyordu.
03:07Çanakkale Savaşı'na 19. Tümenin başında dışlanmış bir subay olarak katılan Mustafa Kemal,
03:12seyrini değiştirdiği Çanakkale Savaşı'ndan bir kahraman olarak çıkacaktı.
03:17İngiliz resmi tarihinde Mustafa Kemal'in Çanakkale'de oynadığı rol şöyle özetleniyor.
03:22Tarihte nadir olarak tek bir Tümen komutanı,
03:25üç farklı zamanda sadece çatışmanın değil, savaşın, belki de bir ulusun kaderini değiştirecek kadar başarılı olmuştur.
03:32Mondros Ateşkes Antlaşması'yla Türk halkına layık görülen tutsaklığı asla kabullenmemişti.
03:38Kurtuluş mücadelesini Anadolu'nun kalbinde örgütledi.
03:42Bunun sebebi böyle bir mücadelenin yalnızca Anadolu'da başarılı olabileceğine inanmasıydı.
03:47Zafer kazanıldığında Anadolu'yu işgal eden kuvvetlerin Ateşkes için Mudanya'ya gelişini özetleyen Ernst Hemingway,
03:55tarihe geçecek şu ifadeleri kullandı.
03:57Mudanya, Marmara kıyısında sıcak, toz toprak içinde ikinci sınıf bir kıyı kasabasıydı.
04:03İsmet Paşa'yla görüşecek müttefik generallerini taşıyan İngiliz sancak gemisi Iron Duke'un kül rengi ve öldürücü kulelerine rağmen
04:11Batılılar bu kasabaya barış dilenmeye geliyordu.
04:16İtilaf devletleri tarafından öngörülemeyen bu sonuç Mustafa Kemal Paşa'nın dehasının bir eseriydi.
04:22Sonrası malum, hiçbir silah arkadaşı ihtimal vermediği halde İzmir'i geri alan Mustafa Kemal'in o günkü ruh halini Falih Rıfkı Atay bakın nasıl özetliyor.
04:34Yakup Kadri ile beraber zaferin ilk günlerinde İzmir'e Mustafa Kemal'i görmeye gitmiştik.
04:39Herkes biten bir savaştan kurtulma hafifliği içindeydi.
04:42Sadece Mustafa Kemal, işe yeni başlayacağız, asıl düşman orada diyerek İzmir'in arka mahallesinden Sovyetler Birliği sınırlarına kadar bütün Anadolu'yu kaplayan geri kalmışlığı gösteriyordu.
04:54Mustafa Kemal bir meclis konuşmasında kurtulmak ve yaşamak için çalışmaya mecbur bir halkız demişti.
05:00Bu sözler Falih Rıfkı'nın aktardığı anıyla aynı doğrultuda buluşuyordu.
05:04Zaferin ardından ömrünü buna adayacaktı.
05:07Çünkü uygarlık trenini kaçıran toplum çağın dışına itilmişti.
05:11İşte bu yüzden Mustafa Kemal Paşa bir siyasi lider olarak sayısız devrime öncülük etti.
05:17Geri kalmışlık Anadolu'yu tutsak etmişti.
05:19Bunu yok etmek için her şeyini verdi.
05:22Soyadı kanunuyla Türk milletinin Atatürk soyadını layık gördüğü Mustafa Kemal Atatürk,
05:27yaşamının son günlerinde dahi ülkesi için mücadele eden büyük bir liderdi.
05:32Hatay meselesinde devletlere gözdağı verebilmek için hasta yatağından kalkarak Mersin ve Adana'ya askeri teftişe çıktı.
05:39Kızgın güneş altında bile hasta haline aldırış etmedi.
05:43Düzenlenen askeri tatbikata katılan Atatürk, hayatının son enerjisini de ülkesi için harcadı.
05:49O günlerden sonra hastalık durumu iyice kötüleşti.
05:53Ölüm döşeğinde olan Atatürk'ün belki de son mutluluğu 4 Temmuz 1938 tarihinde Hatay Antlaşması'nın yürürlüğe girmesiydi.
06:01Çünkü Hatay onun şahsi meselesiydi.
06:31Bir Osmanlı olarak doğup büyüyen ve bir Türk vatandaşı olarak ölen Atatürk,
06:36Türk milletine akıl, bilim ve çağdaşlığı miras bıraktı.
06:40Atatürk ölümünün 87. yılında bile Türk gençlerine ilham vermeye devam ediyor.
06:46Uygarlığa dair açtığı kapı asla kapanmayacak.
