00:00Kung ang swing madalas nasa mga playground sa Maguindanao del Norte,
00:08ito ang sinasakyan ng mga bata at mga residente para makatawid sa Rumaragasang Ilog.
00:17Sa isang liblib na barangay sa Mindanao, may isang duyang kahoy na sinasakyan,
00:23hindi para malibang o maaliw, pero para makatawid sa Rumaragasang Ilog.
00:30Nakakabit ito sa isinabit lang na kable at umaandar na parang zipline.
00:39Paano kapag nagsipiat, nakulog sila?
00:59Panuorin ang istoryang ito para higit pa nating makita kung saan dapat napupunta ang mga kinokorakot na pondo.
01:17Ang mga nasa video.
01:26Nakatira sa masukal na komunidad sa bayan ng Buldon sa Maguindanao del Norte, ang barangay Kulimpang.
01:34Para marating ang barangay Kulimpang, kailangan munang magtrek sa napakaputik na trail.
01:40Dito dumadaloy ang Lumabek River.
01:49Alas 5 pa lang ng madaling araw, gising na sinakawling Walid at City.
01:55Alas 8 pa raw ang kanilang klase, pero dahil higit isa't kalahating oras na lakaran ang kanilang bubunuin, kailangan nilang gumaya ng mas maaga.
02:18So mga watakan, mga apwakan, pepe, so ina yan.
02:27Makalipas ang halos kalahating oras na lakaran, narating na nila ang ilog na kailangan na nilang tawirin.
02:36Si Kulimpang, unang pumuesto ng upo sa duyan.
02:39Sunod namang isiniksik nito sa kanyang tabi, ang kanyang apo na si City.
03:01Mahigpit silang kumapit sa lubid, bumuelo, at saka itinulak ang duyan.
03:09Sunod namang tumawit sa ilo gamit ang duyang kahoy si Walid.
03:30Mag-aalas 8 na ng umaga nung narating nila ang Kulimpang Elementary School kung saan nag-aaral si Walid.
03:57Grade 4 na siya. Grade 1 naman si City.
04:04Pag pumapasok po yung mga estudyante namin, madalas po marurumi yung mga paan nila.
04:11Ang kanilang kalbaryo, dumudoble pa raw tuwing may bagyo.
04:15Kapag umulan po dito, naabot hanggang ulo nila. Delikano talaga.
04:18Kabayakan na mapagiskela ko, kabayakan na mapasada ko para madabo sa kaira pa.
04:30Mayinggan niyo po yung mga kabataan na pumasok po sa eskwela kung sila po kayo magkakaroon ng kulay.
04:36Hindi po katanggap-tanggap na mayroong mga bata na para lamang makapag-aaral ay nilalagay ang kanilang mga sarili sa hindi ligtas na mga sitwasyon.
04:49Ang panawagan po natin sa ating gobyerno, mag-allocate ng mas marami pang pondo.
04:53Ang isa pang apo ni Lola Kauling na si Asnawe, grade 2 lang ang natapos.
04:59Kahit 13 anyos na ito ngayon, mas pinili kasi nitong huminto na lang sa pag-aaral.
05:05At tumulong sa mga residenteng tumatawid sa ilog gamit ang zipline.
05:10Isin ako ba din, Sugay?
05:11Ngayon hindi siya nag-aaral.
05:23Tamotolong po sa tumatawid ng motong.
05:31Kupay asapun ulugang niya motong, pero kakarsaran niya agotit tayo ng gelas ang saruman.
05:36Sila, sila.
05:41Ang Lumabic River, nasa 25 feet ang lapad.
05:48Mababaw lang din daw ang tubig rito.
05:50Pero tuwing maulan, ito'y nagbabagong anyo.
05:53Ay, si Walid!
05:55Bis mula, bis mula.
06:03Dahil parami na raw ng parami ang mga batang napipilitang tumigil sa pag-aaral,
06:08bunsod na rin ang tiligrong dala ng pagtawid sa ilog,
06:12ang magsasakang si Esmail, naisipang magkabit na lang dito ng improvised zipline.
06:19Diakabit na meron, ayakaling dun yan at 25 feet.
06:23Tapos, diakabit na namin isakuan, motong, agotale, para sa agontoda,
06:27para mapiakapakaripago mga tao.
06:29Ang nagastos namin dito, mga 30 men.
06:34At ipinagamit niya ito ng libre.
06:37Malaking tulong man sa mga residente.
06:42May ilan na raw na naaksidente.
06:46Kabilang na mismo si Kau Ling.
06:48Ang anak kasi ni Kau Ling na si Saima,
06:53minsan na rin ditong naaksidente.
06:54Ang anak kasi ni Kau Ling na si Saima,
06:54minsan na rin ditong naaksidente.
06:55Ang anak kasi ni Kau Ling na si Saima,
06:56minsan na rin ditong naaksidente.
07:06Habang nakasabit kasi siya sa duya ng zipline,
07:07ang nakalambitin niyang mga paa.
07:13Ang anak kasi ni Kau Ling na si Saima,
07:18minsan na rin ditong naaksidente.
07:20Habang nakasabit kasi siya sa duya ng zipline,
07:27ang nakalambitin niyang mga paa.
07:33Tumama sa mga bato.
07:35Nakailang hampas.
07:36At hindi lang daw pala sa kulimpang may improvised zipline.
07:58Pati ang mga residente ng katabing barangay na Pantawan,
08:02ito na rin ang naging tulay para tawirin nila
08:05ang Simuay River.
08:07Ang Simuay River,
08:09napakapiligroso rin daw tawirin.
08:12Katunayan,
08:13isang taon bago ikinabit ang zipline dito,
08:17may residente nang namatay
08:18noon lamang nakaraang taon,
08:21si Casano Din, 27 anyos.
08:25Pwento ng kapatid niyang si Normalia,
08:27pinilit daw nitong tawirin ng ilog
08:30para ibaba sa bayan ang kanyang mga ani.
08:35Hiling ngayon ng mga tigabuldon,
08:56matugunan ang problema nila sa transportasyon.
09:00Nitong biyernes,
09:04ang lokal na pamahalaan ng Buldon,
09:06pinulong ang mga residente.
09:08Nakasasabutan na kansor,
09:10kiwa ang mga singanin,
09:12naayad na diyan dinggal ba ka,
09:13na anduman na niya,
09:14ikabutadil kita no,
09:16sa mga development,
09:17lagi din ang atitay.
09:18Atatagunsa mo to na na,
09:20ginanbiin mo sa daan sa ating mga ina,
09:22ama,
09:23huwag po natin nahayaan
09:24yung ating mga anak
09:25na dumaan kahit alam nating delikado.
09:28Kinausap ko po ang barangay officials
09:30na since mayroon ng kabli pala doon,
09:33nagagawing hanging bridge,
09:34na hindi pa talaga natapos
09:36according kay barangay chairman,
09:39kulang po sa budget.
09:40Lalagyan po natin ng hanging footbridge po
09:42while waiting tayo sa malaking tulay.
09:46So sakna na ina,
09:47ayad na pangarapatan na katitayang
09:49naging ngayon siya kang sani.
09:50Pumaw ka paru na budget na tulay.
09:55Pumaw ka kong sokuda.
09:56Sa bansang tinaguriang,
10:04duyan ng magiting,
10:06ang masakit na katotohanan.
10:09Habang kinukurakot ang kaban ng bayan,
10:13ang ilan nating mga kababayan,
10:15kumakapit sa duyang upuan.
10:18Para lang makatawid,
10:24mabuhay,
10:25at mangarap.
10:31Sana raw,
10:33yung mga nakaupo,
10:34paminsan-minsan,
10:36subukan ding dumuyan,
10:39patawid,
10:40ng rumaragasang ilog.
10:42Thank you for watching,
10:54mga kapuso.
10:55Kung nagustuhan niyo po ang video ito,
10:58subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
11:01And don't forget to hit the bell button
11:04for our latest updates.
Comments