- 8 ay önce
İsrail'in insani hak ihlallerinin karşılığı ne olacak? Gazze'deki krize karşı dünya ülkeleri ne yapmalı? İki devletli çözüm bugün hala gerçek bir seçenek mi? Çözüm nerede tıkanıyor? Uluslararası hukukta çifte standart mı var? İsrail-İran arasında süren gerilim nereye varacak? İran ile diplomasi masası kurulabilir mi? ABD'nin dış politikası Uluslararası hukuk mu, ulusal çıkar mı? BM'nin savaşlardaki rolü ne? Yeni bir küresel yapıya ihtiyaç var mı? Daha barışçıl bir dünya için umut var mı? Yapay zeka aracı Grok çıldırdı, perde arkası ne? Yapay zeka geleceği nasıl etkileyecek? Yapay zeka kontrolden çıkabilir mi? Cüneyt Özdemir 5N1K'da sordu; BM Filistin Özel Raportörü Richard Anderson Falk ve Teknoloji Uzmanı Çiçek Çizmeci yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İzlediğiniz için teşekkürler.
00:3054 sivile ekleyeceğimiz binlerce Gazze'de hayatını kaybetmiş, evini barkını kaybetmiş milyonları da sayabiliriz.
00:38Sivili kayıtlarının 57 binden fazla olduğu, 135 binden fazla Filistin'in yaralandığı ve de milyonlarca insanın evlerinden, barklarından olduğu bir yerden bahsediyoruz.
00:50Yıllar önce Gazze'ye gittiğimde herhalde dünyada bu kadar kötü ve çaresiz bir yer olmaz demiştim.
00:552 milyon insanın yaşadığı Gazze'yi yerinde bizzat görmüş ve sizlere anlatmıştım.
01:01Yine 5ne 1k'da.
01:02Ancak bugün görüyorum ki o gün gördüğüm Gazze, çaresiz ve bu kadar kötü yer olmaz dediğim Gazze,
01:08meğerse o 2 milyon insan için bir cennetmiş, cennetten bir köşeymiş.
01:12Zira bugün yerle bir edildiği bir yana artık insanların yiyecek içecek bir suyu yok, ekmeği yok, gelen yardımları almalarına imkan yok, 39 hastanenin hemen hepsi yerle bir edilmiş, giden doktor yok, sahipsizler, sahipleri yok.
01:30Düne kadar arkalarında duran bütün Arap ülkeleri İbrahim anlaşmalarıyla tek tek İsrail'le özel anlaşmalar yaptılar.
01:38Ve Türkiye'yi ve birkaç ülkeyi saymazsanız, Avrupa ülkesini saymazsanız, başta Amerika olmak üzere hiç kimse Gazze'de yaşayan bu insanların durumunu, geleceğini umursamadığını görüyoruz, umursamıyor.
01:48Peki bu durum değişir mi?
01:51Şimdi ilginç bir ismi konuk edeceğim.
01:53Richard Anderson Falk, kendisi Birleşmiş Milletler Filistin özel röportörü.
01:58Konuya çok hakim, uluslararası hukuk profesörü ve de 40 yıldır bu konuyla ilgili Princeton'da ders veriyor.
02:052008-2014 arasında da Filistin özel röportörü olarak çalışmış bir isim.
02:10Yani bölgeyi sahada da çok iyi biliyor.
02:11İsrail'in Gazze ve Batı Şarı'daki eylemlerini aparate olarak yani soykırım olarak tanımlayan önemli entelektüellerden bir tanesi Vietnam'dan Gazze'ye uzanan savaş karşıtı duruşuyla da tanınan bir isim.
02:24Kırktan fazla kitabı var, eleştirel bir düşünür.
02:27Evet isterseniz ilk olarak İsrail Filistin meselesiyle başlayalım.
02:31Yayınımıza hoş geldiniz.
02:32İlk olarak şunu soracağım.
02:33İsrail'in Gazze'deki eylemleri uluslararası hukuku ihlal etmiyor mu?
02:38Bu durum savaş suçu ya da soykırım olarak değerlendirilir mi? Ne düşünüyorsunuz?
02:47Filistin halkı söz konusu olduğunda İsrail'in uluslararası hukuku ihlal ettiğine dair hiçbir şüphe yok.
02:53Bu ihlaller 1967 Batı Şeria, Gazze ve Doğu Kudüs'ün işgaliyle başladı.
02:587 Ekim'de Gazze'den İsrail'e yönelik saldırıların ardından İsrail orantısız ve ayrım gözetmeyen bir güç kullanarak karşılık verdi.
03:06Bu yaklaşım uluslararası hukukun temel ilkelerine tamamen aykırı.
03:11İsrail tübbi tesisler, okullar, üniversiteler ve Birleşmiş Milletler'e ait sığınaklar da dahil olmak üzere her türlü sivil hedefi vurdu.
03:18Bu kutsal yerler dahil saldırıya.
03:21İsrail, Gazze'ye ve oradaki hayatın bütününe yönelik bir saldırı başlattı.
03:25Bu saldırı sivilleri, konut altyapısını, tarımı, su sistemlerini ve hayatın tüm yönlerini hedef aldı.
03:31Bu saldırı artık neredeyse tüm bağımsız akademik uzmanlar tarafından açıkça soykırım olarak tanımlanıyor.
03:37Uluslararası Adalet Divanı da ara kararıyla bunun muhtemel bir soykırım olduğuna hükmetti.
03:43Ayrıca Temmuz 2024'te Uluslararası Adalet Divanı, İsrail'in Batı Şer'e ve Gazze'deki işgalinin tamamen yasadışı olduğunu ve derhal sona erdirmesi gerektiğini açıkladı.
03:53Yani İsrail'in hak iddiası hem kendi davranışlarıyla hem de bu hukuk illerlerine ortak olan ülkelerin desteğiyle çelişiyor.
04:04Richard Bey, Gazze'deki insanlık kriz konusunda dünya ne biliyor, sizce ne yapmalı?
04:09Hukuken daha fazla yardım ulaştırmanın bir yolu yorduğu var mı acaba?
04:12Bu kadar derinleşen bir acil durumda yeterli insani yardım ulaştırılamamasının başlıca sebebi, İsrail'in uluslararası hukuka uygun biçimde yardım girişine izin vermemesidir.
04:28Gazze halkı 20 aydan fazla süren bu ağır kuşatma altında çok büyük acılar yaşadı.
04:34Bu insanlar dünya devletlerinden ve halklarından güçlü bir dayanışmayı hak ediyor.
04:39Zamanında Güney Afrika'daki apartheid rejiminin son bulmasında bu tür bir küresel dayanışma etkili olmuştu.
04:45Aynı şekilde şimdi de İsrail'e, Amerika'ya ve diğer destekçilerine yönelik güçlü bir küresel baskı kurulması,
04:51hem soykırımın durdurulması hem de Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkı gibi temel haklarının tanınması açısından önemlidir.
04:58Peki barış mümkün mü? İkili devletli çözüm hala sizce geçerli bir seçenek mi?
05:07Artık bu masadan kalktı mı? Yeni bir çözüm modeli düşünülmeli mi sizce?
05:18Mevcut gelişmeler genel olarak düşünüldüğü şekliyle iki devletli çözümün artık mümkün olmadığını gösteriyor.
05:24Çünkü bu çözümün neredeyse tüm versiyonlarında Filistin devleti silahsızlandırılmış olarak ve toprağın sadece küçük bir kısmıyla sınırlı biçimde düşünülüyor.
05:34Bu da Filistin halkı için kabul edilemez, eşitsiz bir çözüm ve onların kendi kaderini tayin hakkını ihlal ediyor.
05:41Bunun yerine yıllardır Filistinli entelektüeller ve aktilistler tarafından önerilen bir seçenek var.
05:46Her iki halkı da kapsayan, insan haklarına ve anayasal demokrasiye dayanan, tam eşitlik içeren birleşik bir devlet.
05:52Bu da mevcut İsrail devletinin siyorist karakterinin sona erdirilmesini gerektiriyor.
05:57Çünkü bu ideoloji, Yahudi halkının egemenliğine dayalı bir anlayışla kurulmuş ve başından beri bir tür apartheid rejimi olmuştur.
06:05Bu rejim, uluslararası hukuka göre bir suçtur ve Filistin halkına kendi vatanlarında yabancı gibi davranmaktadır.
06:11Dolayısıyla Filistinli ve İsrailli toplumların birlikte kuracağı bir anayasal demokrasi dışında hiçbir çözüm başarıya ulaşamaz.
06:18Ayrıca İsrail, Batı Şeria'da Yahudi yerleşimlerini genişleterek ve şimdi Gazze'de de yeni yerleşim planlayarak potansiyel Filistin devletinin yaşamasını olanaksız hale getirmiştir.
06:29Çünkü bu yerleşimciler genellikle Filistinlilerin zorla yerinden edilmesini ve siyonist egemenliğin tüm Filistin topraklarına yayılmasını savunuyorlar.
06:38Bugün geldiğimiz noktada hem İsrail hem Filistin tarafı iki devletli çözümün artık gerçekçi olmadığını kabul ediyor.
06:44İsrail, Siyonist bir tek devlet istiyor. Filistinler ise layık, demokratik, anayasal bir devlet talep ediyor.
06:51Ancak iki tarafın da ortak noktası şu, iki devletli çözüm artık uygulanabilir değil.
07:00Uluslararası hukuk Rusya'ya karşı hızlıca uygulanırken İsrail'e karşı neden işletilmiyor bunu da merak ediyorum.
07:07Bu küresel adalet açısından ne anlama geliyor sizce?
07:10Mesela Netanyahu hakkında tutuklama kararı var. Hiç kimse uymuyor buna.
07:14Evet, bu durum küresel adaletin temelleri açısından büyük bir sorundur.
07:22Uluslararası hukukun güvenirliğini de zedeliyor.
07:25Batı'daki temsili liberal demokrasiler, uluslararası hukuku genellikle kendi düşmanlarını cezalandırmak için kullanıyor.
07:31Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısının ardından Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na başvurdular.
07:38Uluslararası hukukun tüm devletlere eşit şekilde uygulanması gerektiğini savundular.
07:43Ancak konu İsrail'e ve Gazze'deki kitlesel şiddetine geldiğinde aynı ülkeler hukuku göz ardı etti.
07:49Bu açık bir çifte standarttır.
07:51Dostlara başka, düşmanlara başka muamele yapılmaktadır.
07:54Bu da hukukun bir ilke değil, bir araç olarak kullanılmasına yol açıyor.
07:58Hukukun düzenleyici bir çerçeve değil, siyasi amaçlar için kullanılan bir enstrümana dönüşmesi, uluslararası düzenin temel sorunlarından biridir.
08:07Birleşmiş Milletler sisteminde bu, 2. Dünya Savaşı'nın galibi 5 ülkeye veto hakkı verilerek romutlaştı.
08:12Bu veto hakkı tabiri caizse hapisten kaç kartı gibi işliyor.
08:16İsrail konusunda olduğu gibi, Birleşmiş Milletler'in çoğunluk görüşlerine rağmen hiçbir yaptırım uygulanmıyor.
08:22Hatta bir ateşkesin bile dayatılması sağlanamıyor.
08:25İsrail ve ana sorumluları hesap vermekten muaf kalıyor.
08:32Hazır sizi yakalamışken, İran ve Orta Doğu üzerine de konuşalım istiyorum.
08:36Yeni bir savaş önlenebilir mi?
08:38Diplomasi hala mümkün mü İran ile İsrail arasında?
08:41Bu savaş bitti mi yoksa rafa mı kaldırıldı?
08:47Umarım diplomasi için hala çok geç değildir.
08:50Geç kaldık evet ama tamamen geç değil.
08:52İsrail ve Amerika'nın İran'daki nükleer tesislere saldırısı,
08:56Birleşmiş Milletler şartının en temel likesini yani saldırgan güç kullanımının yasaklanmasını ihlal etti.
09:02Bu saldırı İran'ın nükleer silah edilmesini engelleme niyetiyle yapıldı ve çok ciddi bir hukuki ihlali temsil ediyor.
09:08Şu anda kırılgan bir ateşkes var ama temel gerilimler hala sürüyor.
09:12Bir yanda İsrail ve Batı, İran'ın nükleer silah altyapısına sahip olmasını istemiyor.
09:16Diğer yanda İsrail nükleer silahlarını koruyor ve geliştirmeye devam ediyor.
09:21Bu çelişkili durum gelecekteki yeni saldırılara gerekçe olabilir.
09:25Gerçek anlamda yaratıcı bir diplomasi, Orta Doğu'nun tamamen nükleer silahlardan arındırılmasını hedeflemeli.
09:31İsrail'in de bu sürece dahil edilmesi ve derhal denetlenebilir şekilde nükleer silahsızlanmaya gitmesi gerekiyor.
09:37Bu yapılmadığı sürece savaş ihtimali ortadan kalkmaz.
09:40Peki Amerika Birleşik Devletleri'nin dış politikasını nasıl buluyorsunuz?
09:48Uluslararası kurallara uyduğunu düşünüyor musunuz yoksa yalnızca kendi çıkarlarına mı bakıyor?
09:52Daha önce de belirttiğim gibi Amerika çifte standart uyguluyor.
10:01Uluslararası hukuku dış politikasının bir parçası olarak kullanıyor.
10:04Yani rakipleri hukuku ihlal ettiğinde bunu gündeme getiriyor ancak dostları hukuku çiğnediğinde görmezden geliyor.
10:11Bu da hukukun eşitleri eşit şekilde yargılama işlevini ortadan kaldırıyor.
10:15Hukukun evrensel bağlayıcılığı kalmıyor.
10:18Eğer uluslararası düzenin gerçekten hukuka ve adalete dayalı olması isteniyorsa o zaman jeopolitik hesaplar hukukun ve ahlaki değerlerin gerisine düşmelidir.
10:28Ama şu anda böyle bir dönüşüm mümkün görünmüyor.
10:30Güç dengeleri, halk hareketleri ve ulusal mücadeleler belirleyici olmaya devam ediyor.
10:36Amerika ise bir liberal demokrasi olarak dış politikasını hukuka değil stratejik çıkarlara göre şekillendiriyor.
10:42Uluslararası hukuka sadece çıkarlarıyla çelişmediği sürece bağlı kalıyor.
10:50Richard Bey siz Birleşmiş Milletler'de de röportör olarak çalışınız.
10:54Birleşmiş Milletler'in rolünü nasıl görüyorsunuz?
10:56İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan bu birlik sizce üzerine düşeni yapabiliyor mu hala?
11:00Yoksa artık sadece beş karar vericinin dümeninde mi gidiyor?
11:05Bu çok büyük bir soru.
11:10Birleşmiş Milletler ancak yapabilecekleriyle sınırlı olarak işleyebilir.
11:14Zaten yapısal olarak başarısızlık üzerine tasarlanmış bir kurum.
11:17Çünkü en güçlü beş ülkeye, Güvenlik Konseyi'nin daimi üyelerine veto hakkı tanınmış durumda.
11:23Bu da Birleşmiş Milletler'in hukuku uygulamasını veya genel çoğalının iradesini hayata geçirmesini engelliyor.
11:29Gerçek bir reform için Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun sadece tavsiye değil, bağlayıcı karar alabilen bir organ haline gelmesi gerekiyor.
11:37Güvenlik Konseyi'ndeki veto hakkı kaldırılmalı ya da ciddi biçimde sınırlandırılmalıdır.
11:41Uluslararası Adalet Divanı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi yargı kurumlarının kararlarına uygulanabilirdiği siyasi müdahalelerden arındırılmalıdır.
11:50Ancak bu reformların gerçekleşebilmesi 2. Dünya Savaşı'nın galibi ülkelerin kendi ayrıcalıklarından vazgeçmesine bağlı.
11:57Şu anda bu yönde hiçbir istek göstermiyorlar.
12:00Dolayısıyla Birleşmiş Milletler'in Gazze gibi krizlerde daha etkili olabilmesi için yapılması gereken köklü değişimlerin gerçekleşmesi ihtimali çok zayıf.
12:08Bazı çevreler yeni bir küresel yapı kurma fikrini tartışıyor.
12:12Çünkü Birleşmiş Milletler kurulduğu andan itibaren savaşları önleme iddiası taşısa da jeopolitiğe öncelik veren bir yapıda tasarlandı.
12:20Kuruluş bildirgesinde gelecek nesilleri savaş felaketinden korumak vaadi vardı.
12:24Ama yapısal olarak bu sözün gereğini yerine getiremeyecek şekilde oluşturuldu.
12:28Hala daha adil ve barışçıl bir dünya hayaliniz var mı? Bugün umut veren işaretler neler varsa eğer buna?
12:39Bence vicdan sahibi insanların adalet ve barış dolu bir dünya için mücadele etmeleri çok önemli.
12:52Kristal Kürem geleceğin ne getireceğini söyleyecek kadar net değil ama şunu da net şekilde söyleyemem. Bu imkansız.
12:59Eğer daha adil bir geleceğin insanlık için gerekli olduğuna inanıyorsak bu inanç zaten bizi mücadeleye sevk eder.
13:05Umut bir kehanet değil bir bağlılıktır. Daha iyi bir dünya isteğini olan inancın adıdır.
13:10Gelecek bilinmezler de doludur.
13:12Sovyetler Birliği'nin yıkılışı, Soğuk Savaş'ın sonu ya da Arap Baharı gibi birçok gelişme kimsenin beklemediği sürprizlerdi.
13:19İşte bu yüzden insanlığın geleceği için mücadele etmeye devam etmek için hala çok güçlü nedenlerimiz var.
13:29Richard Bey çok çok teşekkür ederim yayınımıza katıldığınız için.
13:32Sevgili seyirciler gelelim yapay zeka fırtınasına.
13:35Biliyorsunuz eski adı Twitter, yeni adı X ve de bu X'in yeni bir yapay zeka şirketi var.
13:41Adı Gork.
13:42Gork aslında sessizce başladı ve diğer yapay zeka şirketlerine baktığınız zaman chat CPT'nin arkasında gözüküyordu.
13:50Ancak lansmanını yapacakları perşembe günü öncesinde X'de bir şey denediler.
13:55Dediler ki yapay zekaya sen bundan sonra politik doğrucu olmak zorunda değilsin.
14:01Ne biliyorsan söyle hatta biraz da esprili söyle dediler.
14:04Bir anlamda bir barajın önünü açtılar.
14:07Biz bugüne kadar o barajda ne biriktiğini bilmiyorduk.
14:10Bir şeyler vardı bir şeyler olacaktı ama ne olacağını tam gözümüzde görmemiş denememiştik.
14:15Karşımıza korkutucu bir şey çıktı.
14:18Bu şeyin adı yapay zekanın bilgisi, yetenekleri ve bir anlamda kabiliyetleriydi.
14:24Bir anda Türkiye'de fırtına kopardı.
14:27Erdoğan'dan Atatürk'e Hazreti Muhammed'e kadar küfretleyip etmediği, ettirilmediği kimse kalmadı.
14:33Politik demeçleri çok konuşuldu.
14:35Yaptığı espriler havada uçuştu.
14:37Hatta ben de topa girdim.
14:39Akşam dedim ki yapay zeka Gork bu gidişle sabaha karşı gözaltına alınırsın dedim.
14:44Benle dalga geçti.
14:45Ben bir yapay zekayım kim ne yapacak dedi.
14:47Sabah saatlerinde Ankara savcılığı soruşturma başlattığı 3 ayrı suçtan ve de Gork Türkiye'de erişime engellendi.
14:54Şimdi isterseniz Çiçek Çizmeci'ye, teknoloji uzmanımıza soralım.
14:58Çiçek ne oldu Allah aşkına?
15:00Bu Gork'un yazılımın güncellenmesi neler içeriyordu?
15:05Elon Musk'ın bu ırkçı şeyleri özellikle konuşuluyordu.
15:08Elon Musk'ın bir anlamda ırkçı görüşleri.
15:11Bir baktık Gork'un görüşleri olmuş.
15:13Ne yaşandı?
15:13Geçtiğimiz hafta sonu Gork 3'e bir güncelleme yaptılar.
15:18Gork 4'e geçmeden ve Elon Musk bu güncellemeyi öve öve bitiremedi.
15:24X hesabından da bundan sonra bir farklılık olduğunu anlayacaksınız dedi.
15:29Ve ardından Gork 3'ün bu güncellemesiyle insanlarla konuşurken küfürler, ağzı alınmayacak sözler söylediğini gördük.
15:39Hem Türkiye'de hem de dünyada ve gerçek olmayan şeyleri gerçekmiş gibi anlatmaya başladığını, bazen Elon Musk sanki kendisi cevap veriyormuş gibi cevap verdiğini, Adolf Hitler'i övdüğünü, politik konularda siyasetçilere küfürler ettiğini gördük.
15:58Böyle olunca tabii Türkiye'de de erişime engellendi.
16:01Dünyada da bir düzeltmeye gittiklerini açıkladılar ve bunun hemen ardından da Gork 4 yayınlandı.
16:07Gork 4'ün yayınlanmasıyla beraber bu arada Twitter'dan da yani namı diğer X'den de CEO'su Linda Yacarino istifa etti.
16:18Belki bu da sebeplerinden biri olmuş olabilir.
16:21Bu skandal da sebep olmuş olabilir.
16:23Çünkü bir yandan baktığımız zaman bu Gork denen yapı aslında X üzerinde çok büyük bir hakimiyeti var.
16:31Elon Musk ve ekibi XAI şirketi çok akıllıca bir şey yaptı ve X ile entegre etti bu yapay zekayı.
16:37Ama öyle olunca tabii X'in yöneticiliğini üstlenen kişi bu XAI üzerinde bir söz sahibi değil.
16:46Çünkü XAI şirketinin altında yer alıyor.
16:49Herhangi bir düzenleme, düzeltme yapılmak istenirse hep XAI şirketi yapıyor.
16:55Onun altındaki X'in CEO'suydu Linda Yacarino.
17:00Belki de bu yüzden gitmiş olabilir.
17:02Neden gittiğini hala bilmiyoruz.
17:04Bir açıklama yaptı.
17:05Kendisi çok güzel işler yaptıklarına ve bundan sonra da güzel işleri yapmaya X'in devam edeceğini ve destekleyeceğini söyleyen uzun güzel bir yazı yazmış.
17:14Bakalım X'in yerine kim geçecek.
17:16Ama X ve X'e yayın tabii iş içi olduğunu söylemek lazım.
17:20Ve akıllıcı olan şu.
17:21X'de herhangi bir şey gördüğünüzde onun doğruluğunu Gork'a soruyoruz.
17:25Bu bence gerçekten devrim niteliğinde.
17:28Böylelikle herhangi bir başka yapay zeka modeline gitmeden, chatbotuna gitmeden direkt X'in içinde konularla ilgili doğrulukları konuşabiliyoruz, sorabiliyoruz ve cevap alabiliyoruz.
17:40Ama tabii şimdiki soru işareti şu.
17:42Gork bize gerçekleri söylüyor mu?
17:44Çünkü söylemediğini ve biraz da ahlaksız, edepsiz konuştuğunu gördük.
17:51Belki diğer yapay zeka modellerine karşı bir duruş sergiliyor olabilir Elon Musk.
17:57Biraz daha farklı bir kişilik olduğu için.
18:00Neden?
18:01Çünkü diğer yapay zeka modellerinin hepsi neredeyse hep çok nazik, çok zarif, çok kibar konuşuyorlar kullanıcılarıyla.
18:09Ama bunu neden yaptılar?
18:11Yani bu değişimi bu Gork 4'e geçmeden önceki bu küfürlerin savrulduğu Gork 3'ün güncellemesi neden yapıldı?
18:20Şöyle bir şey söyledi Elon Musk.
18:24Kanıtlanmadığı sürece politik doğruculuğu savunmayacağız ve ona göre cevap vermeyecek.
18:31Dedi ve onun üzerine de tabii politik doğruculuk güvenliğini, sınırını, duvarını kaldırınca doğru olmayan ama politik olan yani yanlış olan ve politik olan şeyleri tabii söyledi.
18:44Gork 4'te neler tanıtıldı biraz ona dönelim.
18:47Özellikle araştırma testlerinde skorları bütün diğer OpenAI'ın modelleri, Antropic'in modelleri, Alfabet'in modeli, Gemini gibi modellerin hepsini geçtiğini gördük.
19:00İki tane önemli test var.
19:02Bir tanesi Humanity's Last Exam.
19:05Burada binlerce zorlu soru var.
19:07Bu teste yapay zekanın hem genel insan bilgisini hem de düşünme becerisini test ediyorlar bu teste.
19:13Ve bilimden edebiyata, felsefeden tarihe, matematiğe kadar böyle geniş bir yelpazede çoktan seçmeli sorular soruluyor.
19:22Ve Grok 4 burada %25.4 oranında bir doğruluk payına sahip oldu.
19:31Doğru cevapladı yani.
19:33Arc AGI 2 testi var.
19:35O da görsel desen tanıma testi.
19:36Bu da yapay zekanın örüntü tanıma, görsel, akıl yürütme becerilerini test ediyor.
19:43İnsan gibi düşünmeye ne kadar aslında yaklaştığını test eden bir Buda testi.
19:51Ve burada da Grok 4 %16'nın üzerinde yani şu ana kadar aslında en iyiler liginde olduğunu söyleyebiliriz.
20:01Aylık 300 dolarla bu yapay zeka abonelik planı piyasaya sürülüyor.
20:05Ve böylelikle de bundan sonra da artık Grok 4 eğer Heavy'yi kullanıyorsanız bu ücretle birden fazla çoklu bir yapay zekalar ordusuna, grubuna sahip olacaksınız demek.
20:22Bundan sonra nereye doğru gidiyor?
20:24Ağustos ayında yapay zeka kodlama modeli çıkacak.
20:27Hani şu cursor, windsurf gibi yapay zeka kodlama uygulamaları var.
20:36Yani ne istediğinizi yazıyorsunuz ve o size nasıl bir yapay zeka koduna, uygulamasına ihtiyacınız varsa ona göre kodunu yazıyor.
20:47İşte böyle bir yapay zeka kodlama modelinin Ağustos'ta geleceğini söylediler.
20:51Eylül ayında multimodal ajanların geleceğini söylediler.
20:55Yani sadece görüntü değil işte ses ve farklı alanlarda da bizi anlayan, tanıyan modellerin bir yine çoklu ekip halini görüyor olacağız.
21:08Ekim'de de video üretim modelinin geleceğini söylediler ve bunun için de heyecanlı olduklarını söylediler.
21:14Böylelikle de pek çok alanda da yapay zekayı aslında kendilerine entegre ediyorlar ve rekabete karışıyorlar.
21:22Grok 4 bir yandan API üzerinden geliştiricilere de açılacak.
21:27Bu da önemli.
21:28Ve burada tabii işte konuşmamız gereken aslında Grok 4 hani çok ajanlı bir mimarisi var.
21:35Benchmark yani testlerdeki performansı çok yüksek.
21:38Yüksek fiyat sunuyor premium planıyla.
21:41Ve buna bakınca sektörde chat GPT, işte şimdi Perplexity'de bir 200 dolarlık bir aylık ücret sunuyor.
21:49Öyle piyasaya çıktı şimdi ciddi bir rekabet olmaya başladı.
21:53Hepimiz ve herkesin ödeyebileceği ücretler değil bunlar.
21:57Ama tabii içerik güvenliği ve etik yönetimi konuları hala çok ciddi soru işaretleri barındırıyor.
22:04Özellikle Elon Musk'ın Grok'u konusunda.
22:08Elon Musk her zaman doğruluğa çok önem verdiğini söylerdi.
22:12Ama bir yandan da tabii kendi doğrularını da X platformu üzerinden daha fazla gösterdiğini,
22:24kendi düşüncelerinin yakın postları, gönderileri yine daha fazla öne çıkardığıyla ilgili söylentiler vardı.
22:32Böyle olunca tabii kimin doğrusu burada önemli oluyor.
22:36Ve bu doğruluk konusu herkese göre de değişebileceği için burada tabii manipülasyona çok açık oluyor.
22:45Hepimiz biraz daha yapay zeka uygulamalarını kullanarak daha fazla işimizi, meraklarımızı, merak ettiğimiz soruları yapay zekaya bırakmaya başladık.
22:56Ve yapay zeka herhangi bir cevap verdiğinde onu doğru olarak kabul ediyoruz.
23:01Girip onu tekrardan doğrulatmıyoruz.
23:04Böyle olunca işte bizi insanlığı kandırmaya da çok açık hale geliyoruz.
23:13Ve yapay zekalar bunu çok kolay bir şekilde yapabilirler.
23:16Hepimiz eğer bir gerçek olarak, bir doğru, bir bilgi olarak bütün X'deki Grok'un söylediklerini alıyor olsak,
23:24o zaman tamamen yanlış bir dünya, yanlış bir yankı odasına sahip olacağız.
23:30Özellikle son araştırmalar bu yapay zekanın önümüzdeki dönemlerde daha fazla insanları ayrıştıracağını,
23:38bizi yankı odalarına hapsedip oralarda daha fazla öfkelendireceğini,
23:43daha ekstrem yerlere yani daha uçlara kayacağımızı hem bize hoş gelen şeyleri daha fazla göreceğiz,
23:51hem de bize ters gelen şeyleri de daha fazla görüp onlara karşı da daha fazla öfke ve nefret duyacağız.
24:02Böylelikle insanlık artık daha fazla ayrışıyor olacak.
24:06Ama temel bir gerçek var ki aslında artık insanlığın ortak bir gerçeği kalmadı.
24:17Bundan önceki dönemlerde okuduğumuz kitaplardan, insanların birbirleri konuşmalarından, gazetelerden, televizyonlardan ortak bir geleceği daha fazla inşa eder,
24:32kurgular ve ortaklaşırdık.
24:35Şimdi ise artık hepimizin fiidine baktığınızda hepimiz apayrı dünyaları görüyoruz ve içindeyiz ve zannediyoruz ki aslında dünya böyle ve en çok bunu konuşuyor.
24:46Halbuki öyle değil.
24:48Binlerce, milyonlarca farklı işte o yankı odaları dediğimiz o keşfetler, farklı ilgiler hepimizin karşısına çıkıyor.
24:56İşte böyle olunca artık ortak bir gerçeklikten de maalesef bahsedemiyoruz.
25:02Çiçek bu bize neyi gösterdi?
25:04Yapay zekalar gelecekte kontrolden çıkabilir diyorduk.
25:07Benim gördüğüm şu anda yapay zeka zaten çıkmış durumda da insanoğlu kuyruğundan tutmaya çalışıyor gibi.
25:12Tutabilir mi?
25:14İlerleyen yıllarda grok gibi yapay zekalar çok daha hızlı bir şekilde insanların önüne geçebilir mi?
25:19Yapay zekalar kendi kendilerini eğitebilirler mi ve bu öngörülemez tepkilere neden olur mu?
25:29Bununla ilgili çok güzel sevdiğim bir örnek var.
25:33DeepMind şirketi, İngiliz bir yapay zeka şirketi 2014'lü yıllarda kurulmuştu.
25:40İlk kurulan şirketlerden biri yapay zeka konusunda ve ortaklarından biri ve hala başındaki isim Demis Hassabis.
25:47Bu sene kendisi de kimya ödülü aldı Nobel'de ve özellikle DeepMind'e yaptığı işlerle birlikte.
25:55DeepMind ilk başladığında oyun konusunda çalışmaya başlamıştı.
25:59Yapay zeka ile oyunu birleştirmeye, bütünleştirmeye çalışmaya başlamışlardı.
26:04Bu ne demek?
26:05Yani bir oyun verdiler ona.
26:07Go isimli bir oyun verdiler.
26:09Çin'in 2000 senedir oynanan hatta daha fazla daha uzun senedir oynanan bir oyunu var.
26:17Antik bir oyun ama günümüzde hala çok fazla oynanıyor.
26:21Ve Go oyununu hiç insanların verileriyle öğretmeden, onları sokmadan, koymadan
26:29sadece yapay zekaya oyunun kurallarını kazanmanın ve kaybetmenin ne olduğunu öğretiyorlar.
26:36Ve sonunda yapay zeka kendi kendine öğreniyor ve dünya şampiyonlarından ikincisini yeniyor.
26:45Bu nasıl oluyor?
26:46Move 37, 37. hamle denen bir hamle var.
26:51Bu çok konuşuluyor.
26:52Oyun oynarken dünyanın ikincisi olan Le Sedul, yapay zekaya karşı muhakkak kazanacağına inanıyor.
27:05Ve hiç aslında önemsemiyor bile yapay zekayla oynayışını.
27:09Ama sonrasında nasıl oynadığını görünce ve en son hamlesini de görünce inanamıyor ve kalkıp gidiyor gerçekten.
27:16Yani buradaki bu bahsettiğim 37. hamle şu, insanoğlunun 2000'den fazla senedir oynanan Go oyunu boyunca hiç yapmadığı bir hamleden söz ediyorum.
27:29Ve ilk bakışta insanlar gördüğünde bu ne saçma hamle diye düşündüğü bir hamle.
27:37Ve bu hamle sayesinde de o oyunu yapay zeka kazanıyor.
27:43Buradan aslında görüyoruz ki yapay zekaya insanlık bilgisine katmasak, öğretmesek yapay zeka daha ahlaklı, daha doğru her anlamda sonuçlarda çıkartabilir.
27:56Az gittik uz gittik bir 5N1K'nın daha sonuna geldik.
28:00Önümüzdeki hafta yeni bir 5N1K'da buluşuncaya kadar ben Cüneyt Özdemir.
28:04Hepinize iyi günler, iyi akşamlar dilerim.
Yorumlar